بخش‌های اصلیبستن
هانالایفسبد خرید

ویتامین K

Vitamin K

ویتامین محلول در چربی که در فرم استاندارد آن (فایتونادیون) در اتحادیه اروپا برای مصرف در محصولات آرایشی ممنوع است، اما مشتق اکسیدشده آن در تحقیقات درماتولوژی برای کاهش کبودی مورد بررسی قرار گرفته است.

نام‌های دیگر

مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
Phytomenadione (INN)، Phylloquinone، Vitamin K1، 3-Phytylmenadione، Vitamin K1(20)
نام‌های رایج فارسی
ویتامین کا۱، فیلوکینون

می‌توانم استفاده کنم؟

ایمن در بارداریبله

هیچ‌کدام از ثبت‌های این ماده در پایگاه ما محدودیتی در بارداری اعلام نکرده‌اند. این برچسب فقط وقتی «بله» می‌آید که همهٔ ثبت‌ها موافق باشند. اگر حتی یکی مخالف باشد هیچ برچسبی نمایش داده نمی‌شود — «اطلاعاتی نداریم» با «ناایمن» یکی نیست.

منبع

پایگاه مواد مؤثرهٔ هانالایف

سطح PHN/A

محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه می‌شود یا از پوست عبور نمی‌کند.

منبع

منابع همین صفحه

محدوده غلظتN/A

محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.

منبع

منابع همین صفحه

روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.

برای این نگرانی‌ها

۱ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است

چه کار می‌کند؟

ویتامین K یک ترکیب نفتوکینونی محلول در چربی است که نقش اصلی آن در بدن، مشارکت در فرآیند انعقاد خون است. با این‌ حال، فرم موضعی آن، به‌ ویژه اکسید ویتامین K، در درماتولوژی زیبایی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

مکانیسم پیشنهادی این است که ویتامین K موضعی می‌تواند در بازجذب خون نشت‌ کرده از عروق آسیب‌دیده زیر پوست نقش داشته باشد. یک مطالعه بالینی تصادفی‌شده نشان داد که ژل حاوی اکسید ویتامین K روند بهبود کبودی ناشی از لیزر عروقی صورت را در مقایسه با دارونما سریع‌تر می‌کند، هرچند تفاوت از نظر آماری معنادار نبود.

لازم به ذکر است فرم اصلی ویتامین K یعنی فایتونادیون، طبق مقررات کازمتیک اتحادیه اروپا، در فهرست مواد ممنوعه قرار دارد و امکان استفاده قانونی از آن در فرمولاسیون محصولات آرایشی در بازار اروپا وجود ندارد.

درباره‌ی ویتامین K

ویتامین K چیست؟ ویتامین K یک ترکیب نفتوکینونی محلول در چربی است که فرم اصلی و طبیعی آن، فایتونادیون (Phytonadione)، با فرمول شیمیایی C31H46O2 و وزن مولکولی حدود ۴۵۰.۷ گرم بر مول شناخته می‌شود. این…

خواندن مقاله‌ی کامل

مزایا

  • کاهش کبودی پس از لیزر و اقدامات زیبایی

    در یک مطالعه‌ با تقسیم‌بندی تصادفی شرکت‌کنندگان دوسوکور با گروه دارونما روی ۲۰ فرد، ژل حاوی اکسید ویتامین K پس از لیزر عروقی صورت روند رفع کبودی (purpura) را نسبت به دارونما سریع‌تر کرد؛ بیشترین اختلاف در روز چهارم پس از درمان مشاهده شد؛ هرچند تفاوت کلی به معناداری آماری نرسید. تحلیل جداگانه‌ای از همین داده نشان داد ژل اکسید ویتامین K به‌ طور میانگین ۱۵٪ بهبود بیشتر نسبت به دارونما در روزهای چهارم و ششم ایجاد کرد.

  • تسریع بهبود کبودی ناشی از لیزر Nd:YAG

    در مطالعه‌ای روی ۲۰ داوطلب، اکسید ویتامین K موضعی نسبت به کرم اوره ۵٪ سریع‌تر باعث کاهش رنگ کبودی شد؛ شرکت‌کنندگان از روز دوم پس از استفاده کاهش قابل توجه کبودی را گزارش کردند، اگرچه در ارزیابی نهایی پزشکان تفاوت معناداری بین دو روش دیده نشد.

  • کاهش شدت کبودی پس از درمان لیزری (نه پیشگیری)

    یک کارآزمایی دوسوکور با تقسیم‌بندی تصادفی شرکت‌کنندگان و با دارونما روی ۲۲ بیمار نشان داد کرم ویتامین K وقتی پس از لیزر استفاده شود، شدت کبودی را به‌ طور معناداری کاهش می‌دهد. در حالی که استفاده پیشگیرانه پیش از لیزر (به مدت ۲ هفته) هیچ تفاوتی نسبت به دارونما ایجاد نکرد.

  • کاهش کبودی ناشی از آسیب مکانیکی (تزریق زیرجلدی خون)

    در یک آزمایش کوچک، تزریق خون اتولوگ به بازوی ۶ فرد و استفاده از کرم ویتامین K ۱٪ دو بار در روز باعث شد کبودی در ۵ تا ۸ روز برطرف شود (در مقابل ۱۱ تا ۱۳ روز در بازوی بدون درمان با این ویتامین)

  • کاربرد ترکیبی برای گودی و تیرگی دور چشم (شواهد ضعیف‌تر)

    یک مطالعه کوچک (۱۱ زن) با پد حاوی ۱٪ ویتامین K و ۳٪ کافئین پس از ۴ هفته کاهش عمق چین‌وچروک و تیرگی دور چشم را به‌ صورت ذهنی گزارش کرد؛ اما این مطالعه فاقد گروه کنترل قوی و حجم نمونه کافی بود. مطالعه‌ای دیگر با ترکیب ویتامین K و رتینول در دور چشم نیز نتایج مشابهی گزارش کرده؛ اما این داده‌ها هنوز از سطح شواهد بالینی درجه‌ بالا برخوردار نیستند.

  • نقش در بهبود زخم (شواهد متناقض)

    یک مرور نظام‌مند نشان داد که تأثیر ویتامین K بر بهبود زخم در مطالعات مختلف نتایج متناقضی داشته و شواهد کافی برای تأیید قطعی این کاربرد وجود ندارد؛ بنابراین این ادعا باید با احتیاط بیان شود.

فرم‌های رایج

  • ژل اکسید ویتامین K

    غلظت ۵٪ - مناسب برای پوست تحت درمان پس از لیزر عروقی، بافت سبک و جذب سریع، به‌ صورت موضعی مستقیم روی ناحیه، دو بار در روز، فرمول پایدارتر نسبت به فایتونادیون خام

  • کرم ویتامین K ۱٪

    غلظت ۱٪ - مناسب برای پوست حساس و ناحیه دور چشم، بافت غلیظ‌تر، دو بار در روز، معمولاً همراه با مرطوب‌کننده

  • کرم ترکیبی ویتامین K + رتینول

    ۱٪ ویتامین K + ۰.۳٪ رتینول - برای کبودی پس از لیزر روی بازو/صورت، بافت متوسط، تحت پوشش (occlusion) دو بار در روز به مدت ۲ هفته

  • کرم ترکیبی ویتامین K + آرنیکا

    معمولاً ۱٪ ویتامین K + آرنیکا - برای کبودی پس از فیلر و جراحی زیبایی، بافت مرطوب‌کننده، دو تا سه بار در روز

  • پد/پچ دور چشم حاوی ویتامین K

    ۱٪ ویتامین K + کافئین ۳٪ - برای تیرگی و گودی دور چشم، یک بار در روز به مدت ۴ هفته (شواهد محدود)

بیشتر بدانید

  • نحوه استفاده

    اکسید ویتامین K معمولاً دو بار در روز (صبح و شب) و به‌ صورت موضعی مستقیماً روی ناحیه کبود یا آسیب‌دیده استفاده می‌شود؛ نه به‌ عنوان بخشی از روتین کامل مراقبت روزانه پوست.

    در بیشتر مطالعات، این ترکیب پس از اقدامات تزریقی یا لیزری (مانند فیلر یا لیزر عروقی) روی ناحیه هدف اعمال شده؛ نه قبل از آن. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که استفاده پیشگیرانه پیش از لیزر مؤثر نبوده، اما استفاده پس از آسیب شدت کبودی را کاهش می‌دهد.

    در پروتکل‌های استاندارد بالینی، اکسید ویتامین K به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز پس از رویداد استفاده شده و نتایج مشهود از روز دوم تا چهارم گزارش شده است.

  • نکات لایه‌بندی

    اکسید ویتامین K معمولاً به‌ صورت مستقل و بدون لایه‌گذاری پیچیده با سایر فعال‌ها استفاده می‌شود؛ چون هدف آن درمان موضعی کوتاه‌ مدت است، نه بخشی از روتین چندمرحله‌ای.

    ترکیب آن با رتینول در غلظت پایین (۰.۳٪) در برخی فرمولاسیون‌ها بررسی شده؛ اما نتایج بالینی نشان می‌دهد آرنیکا ۲۰٪ به‌ تنهایی می‌تواند مؤثرتر از ترکیب ویتامین K و رتینول باشد.

    به دلیل حساسیت پوست تحت درمان (پس از لیزر یا تزریق)، بهتر است هم‌زمان از اسیدهای لایه‌بردار قوی (AHA/BHA) در همان ناحیه استفاده نشود.

  • هشدار کوتاه

    فقط برای استفاده موضعی کوتاه‌مدت روی ناحیه آسیب‌دیده؛ فرم استاندارد (فایتونادیون) در اتحادیه اروپا برای کازمتیک ممنوع است؛ توصیه به تست پچ قبل از استفاده.

  • هشدار مفصل

    افرادی که پوست حساس یا مستعد آلرژی دارند باید پیش از استفاده گسترده، یک تست پچ کوچک انجام دهند. اکسید ویتامین K نسبت به فرم خام فایتونادیون، آلرژی‌زایی کمتری را در گزارش‌ها به همراه داشته است.

    مهم‌ترین محدودیت این ماده، وضعیت قانونی آن است: فایتونادیون به‌ عنوان ماده ممنوعه در فرمولاسیون محصولات آرایشی اتحادیه اروپا فهرست شده است؛ بنابراین محصولات حاوی این فرم استاندارد نباید به بازار اروپا عرضه شوند.

    داده مستقل و قطعی درباره ایمنی مصرف در دوران بارداری یا شیردهی برای فرم اکسید در منابع Tier 1 یافت نشد؛ توصیه عمومی مشورت با پزشک پیش از استفاده در این دوران است (Not Found برای داده اختصاصی).

  • یادداشت برچسب فارسی / IRC

    • فقط برای استعمال خارجی و موضعی روی ناحیه آسیب‌دیده مناسب است.
    • از تماس با چشم و زخم باز خودداری شود.
    • دور از دسترس کودکان و دور از نور مستقیم و گرما نگهداری شود (برای پایداری فرم اکسید).
    • در صورت بروز قرمزی، خارش یا تحریک، مصرف را فوراً قطع کنید.
    ⚠️ توجه: فرم استاندارد فایتونادیون در فرمولاسیون کازمتیک اتحادیه اروپا ممنوع است؛ منشأ و نوع دقیق ویتامین K در هر محصول باید بررسی شود.

  • یادداشت آلرژن/عطر

    بی‌بو در فرم خالص؛ فرمولاسیون‌های ترکیبی با آرنیکا ممکن است بوی گیاهی خفیف داشته باشند.

ترکیبات سازگار

۲ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد

ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)

۲ ترکیب

مشخصات شیمیایی

CAS Number
84-80-0
فرمول شیمایی ترکیب
C31H46O2
وزن مولکولی
450.70 g/mol

منابع

۱۷ منبع
  1. The role of topical vitamin K oxide gel in the resolution of postprocedural purpuraJournal of Drugs in Dermatology2009
  2. The effects of topical vitamin K on bruising after laser treatmentJournal of the American Academy of Dermatology2002
  3. Effect of vitamin K on wound healing: A systematic review and meta-analysisPMC (Systematic Review)2022
  4. The Study on the Efficacy of Topical Vitamin K Versus 5% Urea on Laser-induced PurpuraSemantic Scholar / Dermatology Journal2019
  5. Vitamin K Oxide Gel Quells Postlaser Bruising (Clinical Data Report)MDedge / Dermatology News2009
  6. Effects of Topical Vitamin K, Vitamin K and Retinol, and Arnica on Post-Laser Bruising (Study Record)ClinicalTrials.gov (NCT00363038)2006
  7. Topical Gel for Bruise Resolution — Comparative Clinical Data (Arnica vs. Vitamin K vs. Vitamin K+Retinol)BruiseMD Clinical Data Flyer2023
  8. Evaluation of the clinical efficacy and safety of an eye contour pad containing caffeine and vitamin KAdvanced Biomedical Research2015
  9. Phytonadione [INCI], phytomenadione [INN] — Annex II, Entry 1371 (Prohibited Substances List)European Commission - CosIng Database2026
  10. Call for data on phytonadione epoxide used in cosmetic productsEuropean Commission2025
  11. Phytonadione — Compound Summary (CAS 84-80-0)PubChem, National Institutes of Health2024
  12. Phytonadione — Chemical and Physical Properties (CAS 84-80-0)Cheméo Chemical Database2024
  13. Phytomenadione — Molecular Weight and Synonym Data (CAS 84-80-0)Sigma-Aldrich / MilliporeSigma2025
  14. Vitamin K1 — Chemical Product Properties (CB3482555)ChemicalBook2026
  15. KEGG Compound Entry C02059 — PhylloquinoneKEGG Database2024
  16. KEGG Drug Entry D00148 — PhytonadioneKEGG Database2024
  17. Retinol and Vitamin K: Safety, Benefits and How to Use TogetherBolt Pharmacy (Clinical/Pharmacist Reference)2026

پرسش‌های پرتکرار

ویتامین K روی پوست چه کاری انجام می‌دهد؟

ویتامین K موضعی، به‌ ویژه در فرم اکسید شده آن، بیشتر به‌ عنوان یک درمان کوتاه‌مدت و هدفمند برای تسریع بهبود کبودی پس از اقدامات زیبایی مانند لیزر یا تزریق فیلر استفاده می‌شود، نه یک ماده فعال روزمره برای مراقبت عمومی پوست.

مطالعات بالینی نشان داده‌اند این ماده می‌تواند روند رفع کبودی را نسبت به دارونما سریع‌تر کند.

آیا ویتامین K یک ویتامین واقعی است یا فقط یک نام تجاری در محصولات آرایشی؟

ویتامین K یک ویتامین واقعی و محلول در چربی است که نقش اصلی آن در بدن، مشارکت در انعقاد خون است؛ نسخه استفاده‌ شده در محصولات آرایشی معمولاً مشتق اکسید شده همین ماده است، نه یک نام تجاری بی‌پایه.

ویتامین K در چه نوع محصولاتی بیشتر یافت می‌شود؟

این ماده معمولاً در ژل‌ها و کرم‌های موضعی هدفمند برای کبودی، محصولات ترکیبی با آرنیکا یا رتینول و برخی پدهای دور چشم استفاده می‌شود. همچنین به‌ ندرت در سرم‌های روتین روزانه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آیا ویتامین K برای پوست حساس مناسب است؟

اکسید ویتامین K نسبت به فرم خام آن معمولاً تحمل‌پذیری بهتری در پوست حساس دارد، اما به دلیل کاربرد آن روی پوست تحت‌درمان (مثلاً پس از لیزر)، توصیه می‌شود پیش از استفاده گسترده یک تست پچ کوچک انجام شود.

آیا ویتامین K برای پوست مستعد آکنه مناسب است؟

داده کمدوژنیک استاندارد و تأیید‌ شده برای ویتامین K موضعی در منابع علمی درجه یک یافت نشد؛ بنابراین نمی‌توان به‌ طور قطعی درباره تأثیر آن بر پوست مستعد آکنه نظر داد.

چه کسانی نباید از ویتامین K موضعی استفاده کنند؟

افرادی که به این ماده یا ترکیبات مشابه حساسیت شناخته‌ شده دارند باید از آن پرهیز کنند. همچنین به دلیل نبود داده کافی، افراد باردار یا شیرده باید پیش از استفاده با پزشک مشورت کنند.

چه زمانی باید از ویتامین K استفاده کنم، صبح یا شب؟

ویتامین K موضعی معمولاً دو بار در روز (صبح و شب) روی ناحیه آسیب‌دیده استفاده می‌شود؛ نه در زمان مشخصی از روز مانند سایر مواد فعال روتین.

باید ویتامین K را قبل یا بعد از آسیب پوستی (مثل لیزر) استفاده کنم؟

پژوهش‌ها نشان داده‌اند استفاده پیشگیرانه پیش از لیزر تأثیری در پیشگیری از کبودی ندارد، اما استفاده پس از آسیب شدت کبودی را کاهش می‌دهد. بنابراین بهتر است استفاده را پس از رویداد آغاز کنید.

چند روز باید از ویتامین K استفاده کنم تا نتیجه بگیرم؟

در پروتکل‌های بالینی، این ماده معمولاً به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز استفاده شده و اولین علائم بهبود از روز دوم تا چهارم گزارش شده است.

آیا می‌توانم ویتامین K را با رتینول استفاده کنم؟

بله، ترکیب ویتامین K با رتینول غلظت پایین در برخی فرمولاسیون‌های تخصصی ضدکبودی بررسی شده است؛ اما شواهد نشان می‌دهند آرنیکا به‌ تنهایی می‌تواند مؤثرتر از این ترکیب باشد.

بهترین ترکیب ویتامین K برای کبودی چیست؟

ترکیب ویتامین K با آرنیکا رایج‌ترین و پرکاربردترین فرمولاسیون برای کبودی پس از فیلر و جراحی زیبایی است و در چندین محصول تجاری تخصصی استفاده می‌شود.

آیا باید هم‌زمان با ویتامین K از اسیدهای لایه‌بردار استفاده کنم؟

توصیه نمی‌شود؛ چون ویتامین K معمولاً روی پوست تحت‌ درمان (پس از لیزر یا تزریق) استفاده می‌شود، ترکیب آن با اسیدهای لایه‌بردار قوی مانند AHA/BHA می‌تواند خطر تحریک را افزایش دهد.

چه غلظتی از ویتامین K برای کبودی مؤثر است؟

در مطالعات بالینی، ژل اکسید ویتامین K با غلظت حدود ۵٪ و کرم‌های ۱٪ برای نواحی حساس‌تر مانند دور چشم استفاده شده و نتایج قابل توجهی ثبت کرده‌اند.

کدام فرم بهتر است: ژل یا کرم حاوی ویتامین K؟

ژل‌های اکسید ویتامین K معمولاً برای نواحی بزرگ‌تر مانند صورت پس از لیزر و کرم‌های غلیظ‌تر برای نواحی حساس مانند دور چشم مناسب‌ترند؛ انتخاب به ناحیه هدف و نوع آسیب بستگی دارد.

چه زمانی نتایج ویتامین K روی کبودی قابل مشاهده است؟

در یک کارآزمایی بالینی، بیشترین اختلاف بین ژل ویتامین K و دارونما در روز چهارم درمان مشاهده شد و برخی داوطلبان کاهش رنگ کبودی را از روز دوم گزارش کردند.

آیا نتایج ویتامین K روی کبودی دائمی است؟

خیر، ویتامین K روند طبیعی بهبود کبودی موجود را تسریع می‌کند؛ این ماده اثر پیشگیرانه یا دائمی در برابر کبودی‌های آینده ندارد.

آیا ویتامین K موضعی در دوران بارداری ایمن است؟

داده مستقل و قطعی درباره ایمنی مصرف اکسید ویتامین K موضعی در دوران بارداری یا شیردهی در منابع علمی درجه یک یافت نشد؛ توصیه عمومی مشورت با پزشک پیش از استفاده در این دوران است.

آیا فرم خام ویتامین K (فایتونادیون) در محصولات آرایشی مجاز است؟

خیر؛ فایتونادیون طبق مقررات کازمتیک اتحادیه اروپا در فهرست مواد ممنوعه برای استفاده در فرمولاسیون محصولات آرایشی قرار دارد. آنچه در محصولات کازمتیک به کار می‌رود، مشتق اکسید شده آن است.

ویتامین K یا آرنیکا، کدام برای کبودی بهتر است؟

داده‌های مقایسه‌ای نشان می‌دهند آرنیکا ۲۰٪ به‌ تنهایی می‌تواند مؤثرتر از ترکیب ویتامین K و رتینول باشد، بنابراین بسیاری از محصولات هر دو ماده را با هم ترکیب می‌کنند تا از مزایای هر دو بهره‌مند شوند.

آیا درست است که ویتامین K می‌تواند تیرگی دور چشم را به‌ طور کامل برطرف کند؟

این ادعا اغراق‌آمیز است. شواهد موجود برای اثر ویتامین K روی تیرگی دور چشم بسیار محدود و مبتنی بر مطالعات کوچک (حدود ۱۱ نفر) و بدون گروه کنترل قوی است؛ بنابراین نمی‌توان انتظار برطرف‌ شدن کامل تیرگی دور چشم را داشت.