درمان

یکی از مؤثرترین درمان‌های بدون نسخه برای آکنه که با کشتن باکتری کوتی‌باکتریوم آکنس کار می‌کند. در غلظت‌های ۲.۵٪، ۵٪ و ۱۰٪ موجود است و مطالعات نشان می‌دهند همه غلظت‌ها اثربخشی یکسانی دارند. به‌صورت ژل، کرم یا شوینده استفاده می‌شود.

هشدار/احتیاط — ممکن است در شروع خشکی، قرمزی و پوسته‌ریزی ایجاد کند. با غلظت پایین شروع کنید و به‌تدریج افزایش دهید.

یک بتا هیدروکسی اسید که با نفوذ در منافذ و حل کردن سلول‌های مرده پوست، سرسیاه‌ها و سرسفیدها را کاهش می‌دهد. معمولاً در غلظت‌های ۰.۵ تا ۲٪ در شوینده‌ها، تونرها و لوسیون‌های موضعی موجود است.

هشدار/احتیاط — پوست را در برابر آفتاب حساس‌تر می‌کند. از ضدآفتاب استفاده کنید.

ماده‌ای با خواص ضدباکتری، ضدالتهابی و روشن‌کننده که هم جوش‌های التهابی را کاهش می‌دهد و هم لک‌های ناشی از آکنه را روشن می‌کند. در غلظت ۱۰٪ بدون نسخه و ۲۰٪ با نسخه موجود است.

هشدار/احتیاط — ممکن است در شروع سوزش خفیف یا قرمزی ایجاد کند که معمولاً بعد از چند هفته بهبود می‌یابد.

فرم فعال ویتامین B3 که تولید چربی پوست را کاهش می‌دهد، التهاب را آرام می‌کند و سد محافظ پوست را تقویت می‌کند. معمولاً در غلظت ۲ تا ۱۰٪ در سرم‌ها و کرم‌های مرطوب‌کننده استفاده می‌شود.

هشدار/احتیاط — به‌ندرت باعث تحریک می‌شود و برای اکثر انواع پوست ایمن است.

استفاده روزانه از ضدآفتاب طیف گسترده غیرکومدوژنیک برای جلوگیری از تیره شدن لک‌های آکنه و محافظت از پوست در برابر آسیب نور ماورای بنفش ضروری است. فرمول‌های ژل یا لوسیون سبک را انتخاب کنید.

هشدار/احتیاط — ضدآفتاب‌های سنگین و روغنی ممکن است منافذ را مسدود کنند.

حتی پوست چرب و مستعد آکنه نیاز به رطوبت دارد. مرطوب‌کننده‌های سبک و بدون روغن به حفظ سد محافظ پوست کمک می‌کنند و از خشکی ناشی از درمان‌های آکنه جلوگیری می‌کنند.

هشدار/احتیاط — از مرطوب‌کننده‌های روغنی یا سنگین که می‌توانند منافذ را مسدود کنند خودداری کنید.

شستشوی صورت دو بار در روز با یک شوینده ملایم بدون سولفات که pH پوست را حفظ می‌کند. از شوینده‌های خیلی قوی که پوست را خشک می‌کنند اجتناب کنید چون باعث تولید بیشتر چربی می‌شوند.

عصاره چای سبز حاوی پلی‌فنول‌ها و EGCG است که خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی دارند و می‌توانند به کاهش تولید سبوم کمک کنند. محصولات حاوی عصاره چای سبز یا کمپرس با چای سبز دم کرده سرد روی نواحی درگیر استفاده کنید.

هشدار/احتیاط — شواهد علمی محدود است؛ بیشتر به‌عنوان مکمل درمان استفاده می‌شود.

روغن درخت چای خواص ضدمیکروبی و ضدالتهابی طبیعی دارد. محصولات حاوی ۵-۱۰% روغن درخت چای می‌توانند به کاهش جوش‌های التهابی خفیف کمک کنند. به‌صورت موضعی یک بار در روز استفاده کنید. همیشه رقیق شده استفاده کنید؛ هرگز روغن خالص را مستقیماً روی پوست نزنید.

هشدار/احتیاط — ممکن است باعث تحریک پوست یا واکنش آلرژیک شود. اثربخشی کمتر از بنزوئیل پراکساید است. ابتدا روی ناحیه کوچکی امتحان کنید.

محدود کردن مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی بالا (قند، نشاسته تصفیه‌شده، نان سفید، نوشیدنی‌های شیرین)، کاهش مصرف شیر و محصولات لبنی، و افزایش مصرف سبزیجات، میوه‌جات، مغزها، ماهی‌های چرب و آب فراوان می‌تواند به بهبود آکنه کمک کند. رژیم غذایی سالم با شاخص گلیسمی پایین می‌تواند التهاب و تولید سبوم را کاهش دهد.

هشدار/احتیاط — تأثیر رژیم غذایی بر آکنه در افراد متفاوت است. تغییرات رژیم غذایی باید در کنار سایر درمان‌ها استفاده شود، نه جایگزین آن‌ها.

چسب‌های شفاف کوچک که روی جوش‌های چرکی گذاشته می‌شوند و با جذب ترشحات، کاهش التهاب و محافظت از جوش در برابر دست زدن، روند بهبود را سرعت می‌بخشند.

هشدار/احتیاط — فقط برای جوش‌های سطحی با سر سفید مؤثر هستند، نه ندول‌های عمقی.

رتینوئیدهای موضعی قوی‌تر با نسخه پزشک (مانند ترتینوئین ۰.۰۲۵-۰.۱%، آداپالن ۰.۳%، تازاروتن ۰.۰۵-۰.۱%) برای آکنه متوسط تا شدید تجویز می‌شوند. این داروها با افزایش سرعت بازسازی سلول‌های پوست، باز کردن منافذ مسدود شده و کاهش التهاب عمل می‌کنند. یک بار در شب (۲۰-۳۰ دقیقه بعد از شستشو) روی پوست خشک استفاده کنید. با مقدار خیلی کم (اندازه نخود برای کل صورت) شروع کنید و به تدریج افزایش دهید. بهبودی معمولاً ۸-۱۲ هفته طول می‌کشد. پس از بهبودی، استفاده مداوم به‌عنوان درمان نگهدارنده توصیه می‌شود.

خواص اضافی: علاوه بر درمان آکنه، رتینوئیدها به بهبود بافت پوست، کاهش خطوط ریز و کاهش هیپرپیگمنتاسیون نیز کمک می‌کنند.

عوارض جانبی: خشکی، قرمزی، سوزش، پوسته‌پوسته شدن و حساسیت به نور خورشید. استفاده روزانه از ضدآفتاب الزامی است. در بارداری و شیردهی مصرف نکنید.

آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی برای آکنه التهابی متوسط تا شدید تجویز می‌شوند. دوکسی‌سایکلین (۵۰-۱۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز) و مینوسایکلین (۵۰-۱۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز) رایج‌ترین انتخاب‌ها هستند. این داروها با کاهش رشد باکتری C. acnes و خواص ضدالتهابی عمل می‌کنند. دوره درمان معمولاً ۳-۶ ماه است. برای جلوگیری از مقاومت آنتی‌بیوتیکی، باید همیشه با درمان موضعی (مانند بنزوئیل پراکساید یا رتینوئید) ترکیب شوند.

مهم: استفاده طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی توصیه نمی‌شود و باید محدود به کمترین زمان ممکن باشد.

عوارض جانبی: اختلالات گوارشی، حساسیت به نور خورشید (دوکسی‌سایکلین)، سرگیجه، تغییر رنگ دندان‌ها (در کودکان زیر ۸ سال). در بارداری و کودکان زیر ۸ سال نباید استفاده شود.

ایزوترتینوئین یک رتینوئید خوراکی بسیار قوی است که برای آکنه نودولوکیستیک شدید یا آکنه مقاوم به درمان‌های دیگر تجویز می‌شود. این تنها دارویی است که بر همه چهار عامل پاتوژن آکنه تأثیر می‌گذارد: کاهش چشمگیر تولید سبوم، نرمال کردن تمایز سلول‌های پوست، کاهش کلونیزاسیون باکتری و کاهش التهاب. دوز معمول ۰.۵-۱ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است. دوره درمان ۴-۶ ماه است. هدف رسیدن به دوز تجمعی کل ۱۲۰-۱۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم است. ایزوترتینوئین می‌تواند به ریشه‌کنی دائمی یا بهبودی طولانی‌مدت آکنه منجر شود.

نکات مهم ایمنی: تراتوژنیک شدید است؛ زنان در سن باروری باید در طول درمان و یک ماه پس از قطع دارو از دو روش پیشگیری از بارداری استفاده کنند. آزمایش‌های خون منظم (کبد، لیپیدها) لازم است. نباید خون اهدا کنید.

عوارض جانبی: خشکی شدید پوست و مخاط‌ها، خشکی لب‌ها، حساسیت به نور خورشید، درد عضلانی و مفصلی، افزایش آنزیم‌های کبدی، افزایش تری‌گلیسیرید و کلسترول خون، خلق افسرده (بحث‌برانگیز).

پیل‌های ضد بارداری حاوی استروژن و پروژسترون می‌توانند آکنه را با کاهش تولید آندروژن تخمدان و افزایش سطح گلوبولین متصل‌کننده هورمون‌های جنسی (SHBG) بهبود بخشند. این باعث کاهش تستوسترون آزاد و در نتیجه کاهش تولید سبوم می‌شود. سه فرمولاسیون تأیید شده FDA برای آکنه عبارتند از: اتینیل استرادیول/نورتین‌درون، اتینیل استرادیول/نورژستیمیت، و اتینیل استرادیول/دروسپیرنون. دوره درمان معمولاً ۳-۶ ماه تا مشاهده بهبودی قابل‌توجه طول می‌کشد. درمان بلندمدت اغلب لازم است.

مهم: فقط برای زنان بالای ۱۴-۱۵ سال که نیاز به پیشگیری از بارداری دارند یا علائم هیپرآندروژنیسم دارند مناسب است.

منع مصرف: سابقه لخته خون، فشارخون بالا، سیگار (بالای ۳۵ سال)، سابقه سکته قلبی/مغزی.

عوارض جانبی: حالت تهوع، حساسیت پستان، سردرد، تغییرات خلقی، اختلالات قاعدگی.

اسپیرونولاکتون یک داروی ضد آندروژن است که با مسدود کردن گیرنده‌های آندروژن و مهار آنزیم‌های سنتز آندروژن عمل می‌کند. این دارو تولید سبوم را تا ۵۰% کاهش می‌دهد. برای زنان بزرگسال با آکنه هورمونی (به‌ویژه آکنه خط فک و چانه که با قاعدگی بدتر می‌شود) یا PCOS بسیار مؤثر است. دوز معمول ۵۰-۱۰۰ میلی‌گرم در روز است (می‌توان با ۲۵ میلی‌گرم شروع کرد). بهبودی معمولاً ۳-۶ ماه طول می‌کشد. اغلب با پیل‌های ضد بارداری ترکیب می‌شود.

مهم: فقط برای زنان تجویز می‌شود (در مردان می‌تواند باعث ژنیکوماستی شود). زنان در سن باروری باید از بارداری جلوگیری کنند (خطر فمینیزاسیون جنین پسر).

عوارض جانبی: نامنظمی قاعدگی، حساسیت پستان، سردرد، خستگی، افزایش پتاسیم خون (نادر با دوزهای معمول)، کاهش فشارخون.

پیلینگ‌های شیمیایی نظارت‌شده پزشکی با اسیدهای مختلف (سالیسیلیک ۲۰-۳۰%، گلیکولیک ۳۰-۷۰%، جسنر، TCA) می‌توانند به لایه‌برداری سلول‌های مرده، باز کردن منافذ، کاهش التهاب و بهبود بافت و رنگ پوست کمک کنند. برای آکنه خفیف تا متوسط و همچنین هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی مفید هستند. معمولاً یک سری ۴-۶ جلسه با فاصله ۲-۴ هفته انجام می‌شود. پیلینگ‌های سطحی دوره نقاهت کمتری دارند.

نکات مهم: باید توسط متخصص مجرب انجام شود. افراد با پوست تیره‌تر در معرض خطر بیشتری برای هیپرپیگمنتاسیون پس از پیلینگ هستند. استفاده از ضدآفتاب بعد از پیلینگ الزامی است.

محصولات ترکیبی ثابت که چندین ماده فعال را در یک فرمولاسیون ارائه می‌دهند (مانند کلیندامایسین+بنزوئیل پراکساید، آداپالن+بنزوئیل پراکساید، تری‌فاروتن+بنزوئیل پراکساید، یا ترکیبات سه‌جزئی کلیندامایسین+بنزوئیل پراکساید+آداپالن) کارایی بیشتر و سهولت استفاده بالاتری دارند. این ترکیب‌ها چندین مکانیسم پاتوژن آکنه را هدف قرار می‌دهند. می‌توانند همزمان به آکنه کومدونال و التهابی رسیدگی کنند.

کلاسکوترون یک مهارکننده موضعی گیرنده‌های آندروژن است که اخیراً تأیید شده و با کاهش اثرات آندروژن در غدد سباسه عمل می‌کند. برای آکنه صورت در افراد بالای ۱۲ سال تأیید شده است. کرم ۱% دو بار در روز استفاده می‌شود. می‌تواند جایگزین خوبی برای درمان‌های هورمونی سیستمیک در مردان و زنان باشد.

عوارض جانبی: قرمزی، خارش، سوزش یا خشکی در محل استفاده.

لیزرهای مختلف و درمان‌های نوری می‌توانند برای درمان آکنه فعال و اسکارهای آکنه استفاده شوند. نور آبی-قرمز (Blue-Red Light) باکتری C. acnes را از بین می‌برد و التهاب را کاهش می‌دهد. لیزر Nd:YAG التهاب را کاهش و تولید سبوم را کم می‌کند. برای آکنه خفیف تا متوسط مفید است. معمولاً یک سری ۶-۸ جلسه هفتگی یا دو هفتگی نیاز است. عوارض جانبی کمی دارد (قرمزی موقت، خشکی خفیف). هزینه نسبتاً بالاست و ممکن است به تکرار نیاز داشته باشد.

PDT ترکیبی از یک ماده حساس‌کننده نوری (معمولاً اسید آمینولوولینیک ALA یا متیل‌آمینولوولینات MAL) است که روی پوست قرار می‌گیرد و سپس با نور خاص (معمولاً نور قرمز یا آبی) فعال می‌شود. این فرآیند باعث تخریب غدد سباسه و باکتری C. acnes می‌شود. برای آکنه متوسط تا شدید، به‌ویژه آکنه مقاوم به درمان مؤثر است. معمولاً ۱-۴ جلسه با فاصله ۲-۴ هفته انجام می‌شود. عوارض جانبی شامل قرمزی، تورم، سوزش، پوسته‌پوسته شدن و حساسیت شدید به نور خورشید (برای ۲۴-۴۸ ساعت) است. دوره نقاهت ۳-۷ روز. هزینه بالا.

لیزرهای کسری (مانند Fractional CO2، Fractional Erbium:YAG) با ایجاد ستون‌های میکروسکوپی حرارتی در پوست، تحریک تولید کلاژن و بازسازی بافت را انجام می‌دهند. برای درمان اسکارهای فرورفته آکنه (atrophic scars) مانند ice-pick، boxcar و rolling scars بسیار مؤثر هستند. معمولاً ۳-۵ جلسه با فاصله ۴-۶ هفته نیاز است. قرمزی، تورم و پوسته‌پوسته شدن برای ۵-۱۰ روز معمول است. خطر هیپرپیگمنتاسیون در پوست‌های تیره‌تر وجود دارد. هزینه بالا.

میکرونیدلینگ با ایجاد ریزتروماهای کنترل‌شده با سوزن‌های ریز، تحریک فرآیند ترمیم طبیعی پوست و تولید کلاژن و الاستین را انجام می‌دهد. RF Microneedling با ترکیب انرژی رادیوفرکانس نتایج بهتری دارد. برای بهبود بافت پوست، کاهش اسکارهای فرورفته و منافذ بزرگ مؤثر است. معمولاً ۳-۶ جلسه با فاصله ۴-۶ هفته نیاز است. قرمزی و تورم خفیف برای ۲۴-۴۸ ساعت. هزینه متوسط تا بالا.

سابسیژن یک روش جراحی کوچک است که در آن با یک سوزن یا تیغه خاص، رشته‌های فیبروزی که اسکارهای فرورفته را به بافت زیرین متصل کرده‌اند قطع می‌شوند. این باعث آزادسازی اسکار و برجسته شدن آن می‌شود. برای اسکارهای rolling و برخی boxcar scars بسیار مؤثر است. ممکن است یک تا سه جلسه با فاصله ۴-۸ هفته لازم باشد. کبودی و تورم موقت معمول است. اغلب با سایر روش‌ها (مانند لیزر یا فیلر) ترکیب می‌شود. هزینه متوسط.

فیلرهای قابل تزریق (معمولاً اسید هیالورونیک، پلی‌ال-لاکتیک اسید یا کلاژن) در زیر اسکارهای فرورفته تزریق می‌شوند تا سطح پوست را یکنواخت کنند. برای اسکارهای rolling و بعضی boxcar scars مناسب است. اثر معمولاً موقتی است (۶-۱۸ ماه) و نیاز به تکرار دارد. نتایج فوری اما گذرا. هزینه متوسط تا بالا. احتمال ناهمواری یا عدم تقارن وجود دارد.

روش‌های جراحی کوچک برای اسکارهای ice-pick و boxcar عمیق. پانچ اکسیژن: اسکار با یک ابزار پانچ خارج شده و محل با بخیه بسته می‌شود. پانچ گرافت: یک تکه پوست سالم (معمولاً از پشت گوش) به جای اسکار قرار داده می‌شود. یک جلسه اغلب کافی است؛ ممکن است نیاز به روش‌های تکمیلی (لیزر) برای صاف کردن بیشتر باشد. خطر ایجاد اسکار جدید (کوچک‌تر) وجود دارد. هزینه متوسط.

پیلینگ‌های شیمیایی عمیق با اسیدهای قوی (TCA ۲۵-۵۰% یا فنل) برای درمان اسکارهای آکنه و بهبود چشمگیر بافت پوست استفاده می‌شوند. تنها باید توسط متخصصین بسیار با تجربه انجام شود. یک جلسه معمولاً کافی است. دوره نقاهت طولانی (۱-۲ هفته) با قرمزی، تورم و پوسته‌پوسته شدن شدید. خطر قابل‌توجه هیپرپیگمنتاسیون، هیپوپیگمنتاسیون و اسکار. هزینه بالا.

تزریق مستقیم کورتیکواستروئید (معمولاً تری‌آمسینولون ۲.۵-۱۰ میلی‌گرم/میلی‌لیتر) به داخل ندول‌ها یا کیست‌های بزرگ و دردناک برای کاهش سریع التهاب و درد. بهبودی معمولاً ظرف ۲۴-۷۲ ساعت مشاهده می‌شود. یک تزریق اغلب کافی است؛ در صورت نیاز می‌توان پس از ۲-۴ هفته تکرار کرد. خطر آتروفی موضعی (فرورفتگی پوست) یا هیپوپیگمنتاسیون در صورت تزریق بیش از حد یا سطحی وجود دارد. معمولاً برای مدیریت اورژانسی ضایعات منفرد استفاده می‌شود. هزینه کم تا متوسط.

استخراج فیزیکی کومدون‌های سرسیاه و سرسفید توسط متخصص با ابزارهای استریل. می‌تواند برای پاکسازی فوری منافذ مسدود شده مفید باشد. معمولاً به‌عنوان بخشی از یک رژیم درمانی جامع‌تر انجام می‌شود. استخراج خودسرانه در خانه نباید انجام شود زیرا می‌تواند به عفونت، اسکار و التهاب بیشتر منجر شود. هزینه کم (اغلب بخشی از ویزیت).

کاربرد موضعی نیتروژن مایع برای انجماد و تخریب بافت. گاهی برای درمان ضایعات آکنه کیستیک یا هیپرتروفیک استفاده می‌شود، اگرچه امروزه کمتر رایج است. خطر هیپوپیگمنتاسیون یا اسکار وجود دارد.

برای اسکارهای برجسته (هیپرتروفیک یا کلوئیدی)، تزریق‌های داخل ضایعه‌ای تری‌آمسینولون هر ۴-۶ هفته می‌تواند به تخت کردن و نرم کردن اسکار کمک کند. چندین جلسه معمولاً لازم است. می‌تواند با سایر روش‌ها مانند لیزر، کرایوتراپی یا سیلیکون ترکیب شود.