بخش‌های اصلیبستن
هانالایفسبد خرید

ویتامین C (اسید اسکوربیک)

Ascorbic Acid

آنتی‌اکسیدان قدرتمند محلول در آب برای روشن‌سازی پوست و تحریک کلاژن‌سازی

نام‌های دیگر

مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
L-Ascorbic Acid، Vitamin C، Ascorbate، L(+)-Ascorbic Acid، Cevitamic Acid، L-Threoascorbic Acid
نام‌های رایج فارسی
ویتامین سی، اسید اسکوربیک، اسکوربیک اسید

می‌توانم استفاده کنم؟

سطح PHحدود ۲.۰-۳.۵

محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه می‌شود یا از پوست عبور نمی‌کند.

منبع

منابع همین صفحه

کومدون زاییغیرکومدون‌زا

این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب می‌تواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.

منبع

منابع همین صفحه

محدوده غلظت۵٪ تا ۲۰٪

محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.

منبع

منابع همین صفحه

روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.

چه کار می‌کند؟

ویتامین C (اسید اسکوربیک) یک آنتی‌اکسیدان محلول در آب است که به‌ طور طبیعی در بدن وجود ندارد و باید از طریق رژیم غذایی یا محصولات موضعی تامین شود. این ترکیب با خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد ناشی از تابش UV و آلودگی، از سلول‌های پوست در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کند.

از نظر مکانیسمی، ویتامین C به‌ عنوان کوفاکتور آنزیم‌های پرولیل و لیزیل هیدروکسیلاز در مسیر بیوسنتز کلاژن عمل کرده و از این طریق تولید کلاژن پوست را تقویت می‌کند. همچنین این ترکیب با مهار آنزیم تیروزیناز در فرآیند تولید ملانین دخالت کرده و به کاهش ظاهر لکه‌های تیره کمک می‌کند.

درباره‌ی ویتامین C (اسید اسکوربیک)

ویتامین سی چیست؟ ویتامین سی (که با نام علمی اسید اسکوربیک (Ascorbic Acid) و فرمول شیمیایی C6H8O6 شناخته می‌شود) یکی از معروف‌ترین آنتی‌اکسیدان‌های محلول در آب در دنیای مراقبت از پوست است. این ترکیب…

خواندن مقاله‌ی کامل

مزایا

  • تحریک تولید کلاژن و کاهش چین‌وچروک

    یک مطالعه دوسوکور با استفاده از فرمولاسیون ۱۰٪ اسید اسکوربیک به مدت ۱۲ هفته، بهبود آماری مشخصی را در امتیاز فوتوایجینگ گونه‌ها (P=0.006) و ناحیه دور لب (P=0.01) نشان داد. نمونه‌برداری بافتی نیز افزایش کلاژن نوع I را در سطح mRNA تایید کرد. این مکانیسم به دلیل نقش ویتامین C به‌ عنوان کوفاکتور آنزیم‌های پرولیل و لیزیل هیدروکسیلاز در سنتز کلاژن رخ می‌دهد.

  • محافظت آنتی‌اکسیدانی در برابر آسیب UV

    مطالعه‌ای روی داوطلبان سالم نشان داد که ترکیب موضعی ویتامین C همراه با اسید فرولیک و فلورتین، افزایش سلول‌های آفتاب‌ سوخته، تشکیل دیمر تیمین و بیان پروتئین p53 ناشی از تابش فرابنفش را به‌ طور معناداری کاهش می‌دهد. این اثر محافظتی به دلیل خنثی‌ سازی رادیکال‌های آزاد توسط خاصیت آنتی‌اکسیدانی ویتامین C است و می‌تواند به عنوان مکمل ضدآفتاب عمل کند.

  • کاهش ظاهر لکه‌های تیره و روشن‌سازی پوست

    مرور نظام‌مند اثر ویتامین C بر تولید ملانین نشان می‌دهد که این ترکیب از طریق مهار آنزیم تیروزیناز و کاهش انتقال ملانین، به کاهش شدت هایپرپیگمانتاسیون کمک می‌کند. با این حال در مقایسه مستقیم با هیدروکینون ۴٪ در درمان ملاسما، نتایج ذهنی هیدروکینون بهتر بود (۹۳٪ در برابر ۶۲.۵٪ بهبود قابل توجه)، هرچند اندازه‌گیری کولریمتریک تفاوت آماری معناداری بین دو گروه نشان نداد.

  • بهبود بافت پوست و افزایش الاستیسیته

    مرور جامع نقش ویتامین C در سلامت پوست نشان می‌دهد که مصرف فرم موضعی و خوراکی آن با بهبود الاستیسیته پوست و کاهش چین‌ و چروک همراه است. این ویتامین از طریق گیرنده‌های وابسته به سدیم (SVCT1 و SVCT2) به داخل سلول‌های پوستی منتقل می‌شود. در نتیجه، غلظت داخل‌سلولی بالایی را حفظ می‌کند که از استرس اکسیداتیو محافظت کرده و سنتز کلاژن را تقویت خواهد کرد.

  • کمک به بهبود زخم و التهاب پوستی

    مطالعات نشان می‌دهند ویتامین C در فرآیندهای بهبود زخم و مدیریت شرایط التهابی مانند درماتیت آتوپیک و آکنه نقش مکمل دارد. این نقش عمدتاً از طریق تحریک سنتز کلاژن و کاهش استرس اکسیداتیو ناحیه آسیب‌ دیده اعمال می‌شود؛ هرچند تنوع در طراحی مطالعات همچنان چالش‌برانگیز است.

فرم‌های رایج

  • پودر خالص L-Ascorbic Acid

    100 % خلوص - برای همه انواع پوست به‌ جز پوست بسیار حساس، نیاز به مخلوط‌ کردن با سرم پایه دارد، بی‌ثبات‌ترین فرم در برابر نور و هوا

  • سرم L-Ascorbic Acid غلظت بالا (۱۵-۲۳٪)

    سرم غلظت بالا

  • Ascorbyl Glucoside (آسکوربیل گلوکوزید)

    12 % - فرم پایدارتر برای پوست حساس، جذب تدریجی‌، مناسب استفاده روزانه بدون نیاز به نگهداری خاص

  • Sodium Ascorbyl Phosphate (سدیم آسکوربیل فسفات)

    0.3 % تا 3 % - مناسب پوست‌های آکنه‌ای و حساس، پایداری بالا، pH نزدیک به خنثی

  • Ascorbyl Tetraisopalmitate

    تا ۲۰٪ - فرم محلول در چربی، مناسب فرمولاسیون‌های روغنی، جذب بهتر در لایه‌های عمقی‌تر پوست

بیشتر بدانید

  • نحوه استفاده

    ویتامین سی معمولاً یک بار در روز و ترجیحاً در روتین صبح، پس از شست‌وشوی صورت و پیش از استفاده از مرطوب‌کننده و ضدآفتاب اعمال می‌شود.

    در اولین هفته‌های استفاده بهتر است غلظت پایین (۵٪ تا ۱۰٪) انتخاب شود و به‌ تدریج پوست را با آن آشنا کرد. برخی افراد با پوست حساس این ویتامین را در روتین شب استفاده می‌کنند تا احتمال حساسیت به نور کاهش یابد.

    مطالعات نشان داده‌اند که نتایج قابل مشاهده در بهبود بافت و کاهش لکه‌ها معمولاً پس از ۸ تا ۱۲ هفته استفاده منظم ظاهر می‌شوند.

  • نکات لایه‌بندی

    ویتامین سی به دلیل pH اسیدی خود (حدود ۲ تا ۳.۵) نیاز به فاصله زمانی یا دقت در ترکیب با مواد فعال دیگر دارد.

    ترکیب آن با ویتامین E و اسید فرولیک اثر آنتی‌اکسیدانی را تقویت می‌کند و پایداری فرمولاسیون را بهبود می‌بخشد. از سوی دیگر، استفاده هم‌زمان با نیاسینامید در برخی فرمولاسیون‌های قدیمی‌تر می‌توانست باعث کاهش اثر یا قرمزی موقت شود، اگرچه شواهد فرمولاسیون‌های مدرن نشان می‌دهد این تعامل در pH متعادل عملاً ناچیز است.

  • هشدار کوتاه

    احتمال تحریک خفیف در غلظت‌های بالا؛ توصیه به تست پچ و استفاده از ضدآفتاب

  • هشدار مفصل

    افراد با پوست بسیار حساس یا مبتلا به روزاسه باید غلظت‌های پایین‌تر یا فرم‌های پایدارتر مانند سدیم اسکوربیل فسفات را انتخاب کنند.

    در غلظت‌های بالا (بالای ۲۰٪) ممکن است قرمزی، خارش خفیف یا احساس سوزش موقت رخ دهد. مطالعات تست حساسیت پوستی روی غلظت ۱۰٪ نشان داده‌اند که این ماده پتانسیل حساسیت‌زایی تماسی قابل‌توجهی ندارد.

    بر اساس گزارش ارزیابی ایمنی CIR، اسید اسکوربیک و مشتقات آن در غلظت‌های مصرفی رایج در محصولات آرایشی ایمن ارزیابی شده‌اند و شواهدی از سرطان‌زایی یا سمیت ژنتیکی در آزمایش‌های حیوانی مشاهده نشده است.

  • یادداشت برچسب فارسی / IRC

    • فقط برای استعمال خارجی مناسب است.
    • دور از دسترس کودکان و دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری شود.
    • در ظرف دربسته و در مکانی خشک و خنک نگهداری شود تا از اکسیداسیون جلوگیری شود.
    • در صورت بروز قرمزی یا حساسیت، مصرف را قطع و با متخصص پوست مشورت کنید.

  • یادداشت آلرژن/عطر

    بی‌بو در فرم خالص؛ فاقد آلرژن‌های رایج عطری

ترکیبات سازگار

۴ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد

ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)

۱ ترکیب

مشخصات شیمیایی

فرمول شیمایی ترکیب
C6H8O6
وزن مولکولی
176.12 g/mol

منابع

۱۶ منبع
  1. Double-blind, half-face study comparing topical vitamin C and vehicle for rejuvenation of photodamageDermatologic Surgery2002
  2. Protective effects of a topical antioxidant mixture containing vitamin C, ferulic acid, and phloretin against ultraviolet-induced photodamage in human skinBritish Journal of Dermatology2008
  3. A double-blind randomized trial of 5% ascorbic acid vs. 4% hydroquinone in melasmaInternational Journal of Dermatology2004
  4. The Roles of Vitamin C in Skin HealthNutrients (MDPI)2017
  5. The effect of Vitamin C on melanin pigmentation (Systematic Review)PMC / Journal of Cosmetic Dermatology2020
  6. The effect of vitamin C on skin condition and health: mechanisms of action, clinical evidence, and therapeutic applicationsQuality in Sport2025
  7. Clinical Efficacy of Topical Vitamin C on the Appearance of Wrinkles: A Systematic Literature ReviewJournal of Drugs in Dermatology2023
  8. Safety Assessment of Ascorbic Acid and Related Salts as Used in CosmeticsCosmetic Ingredient Review (CIR)2024
  9. Final Report of the Safety Assessment of L-Ascorbic AcidCosmetic Ingredient Review (CIR) - Historical Report1986
  10. L-Ascorbic Acid — Compound Summary (CID 54670067)PubChem, National Institutes of Health2026
  11. Vitamin C - NIST Chemistry WebBookNational Institute of Standards and Technology (NIST)2026
  12. L-Ascorbic acid — Product Information SheetSigma-Aldrich (MilliporeSigma)2025
  13. Is Vitamin C Safe To Use During Pregnancy? (Clinical Safety Review)Dermatology Practice Guide2026
  14. L-Ascorbic Acid Serum Oxidation and StabilityCosmetic Chemistry Reference (Formulation Science)2019
  15. Vitamin C Purging Myth: Why It Doesn't Cause BreakoutsCosmetic Science Explainer2026
  16. Ascorbic Acid (Vitamin C) as a Cosmeceutical to Increase Dermal Collagen for Skin AntiagingAntioxidants (MDPI)2022

پرسش‌های پرتکرار

ویتامین سی چیست و چه کاری برای پوست انجام می‌دهد؟

ویتامین سی (اسید اسکوربیک) یک آنتی‌اکسیدان محلول در آب است که رادیکال‌های آزاد را خنثی کرده، تولید کلاژن را تحریک می‌کند و به کاهش لکه‌های تیره کمک خواهد کرد.

این ترکیب معمولاً به شکل سرم استفاده می‌شود و در میان انواع آنتی‌اکسیدان‌های موضعی در دنیای پوست دارای بیشترین شواهد علمی است.

ویتامین سی یک اسید است یا خیر؟

ویتامین سی هم یک ویتامین ضروری برای بدن است و هم از نظر ساختار شیمیایی خاصیت اسیدی دارد؛ نام علمی آن اسید اسکوربیک (Ascorbic Acid) است.

این ماهیت اسیدی (pH حدود ۲ تا ۳.۵) دلیل اصلی نیاز به دقت در استفاده و ترکیب آن با سایر مواد فعال است.

ویتامین سی در چه نوع محصولاتی بیشتر استفاده می‌شود؟

ویتامین سی به دلیل غلظت بالا و جذب بهتر بیشتر در سرم‌ها  استفاده می‌شود؛ اما در کرم‌های شب، تونر و حتی ماسک‌های صورت نیز مورد استفاده است.

آیا ویتامین سی برای پوست حساس مناسب است؟

پوست‌های حساس بهتر است فرم‌های پایدارتر مانند سدیم آسکوربیل فسفات یا آسکوربیل گلوکوزید را انتخاب کنند؛ زیرا این مشتقات نسبت به فرم خالص L-Ascorbic Acid پتانسیل تحریک کمتری دارند.

شروع با غلظت پایین (۵٪) و افزایش تدریجی به کاهش خطر قرمزی کمک می‌کند.

آیا ویتامین سی برای پوست چرب یا مستعد آکنه مناسب است؟

بله، ویتامین سی به دلیل خاصیت غیرکومدون‌زا (رتبه ۰) برای پوست چرب و مستعد آکنه بی‌خطر است و به کاهش التهاب و جای آکنه نیز کمک می‌کند.

چه کسانی نباید از ویتامین سی استفاده کنند؟

افراد با پوست بسیار حساس یا مبتلا به روزاسه شدید باید با احتیاط بیشتر و غلظت پایین‌تر شروع کنند و در صورت بروز قرمزی مداوم، مصرف را متوقف کنند.

چه زمانی باید از ویتامین سی استفاده کنم، صبح یا شب؟

استفاده صبحگاهی رایج‌تر است؛ زیرا ویتامین سی محافظت آنتی‌اکسیدانی در برابر آسیب‌های محیطی روز مانند اشعه UV و آلودگی ایجاد می‌کند.

با این حال، افراد با پوست حساس می‌توانند آن را در روتین شب استفاده کنند.

چند بار در روز می‌توانم از ویتامین سی استفاده کنم؟

یک بار در روز کافی است؛ استفاده بیش از حد فایده افزوده‌ای ندارد و ممکن است ریسک تحریک را افزایش دهد.

ویتامین سی را قبل یا بعد از مرطوب‌ کننده بزنم؟

ویتامین سی باید قبل از مرطوب‌ کننده و پس از شست‌وشوی صورت استفاده شود تا جذب بهتری در لایه‌های پوست داشته باشد.

آیا می‌توانم ویتامین سی را با نیاسینامید استفاده کنم؟

بله. باور قدیمی درباره ناسازگاری ویتامین سی و نیاسینامید در فرمولاسیون‌های مدرن با pH متعادل عملاً رد شده و این دو ترکیب می‌توانند به‌ طور هم‌زمان یا در بازه‌های زمانی مجزا استفاده شوند.

آیا ویتامین سی با رتینول سازگار است؟

استفاده هم‌زمان این دو ممکن است تحریک پوستی را افزایش دهد؛ توصیه می‌شود ویتامین سی صبح و رتینول شب استفاده شود تا از تحریک بیش از حد جلوگیری نمایید.

بهترین ترکیبات همراه با ویتامین C برای مراقبت ضدپیری کدام‌اند؟

ترکیب ویتامین سی با اسید فرولیک و ویتامین E اثر آنتی‌اکسیدانی و محافظت در برابر UV را به‌طور معناداری تقویت می‌کند و پایداری فرمولاسیون را نیز بهبود می‌بخشد.

چه غلظتی از ویتامین سی برای استفاده روزانه مناسب است؟

غلظت ۱۰٪ تا ۱۵٪ برای اکثر افراد توصیه شده؛ چون تعادل خوبی بین اثربخشی و تحمل‌پذیری ایجاد می‌کند. البته بهتر است افراد تازه‌کار از غلظت ۵٪ شروع کنند.

آیا غلظت‌های بالاتر از ۲۰٪ بهتر عمل می‌کنند؟

خیر. غلظت بالای ۲۰٪ اثربخشی بیشتر را تضمین نمی‌کند و ریسک تحریک، قرمزی و سوزش را افزایش می‌دهد؛ آن هم بدون فایده بالینی قابل توجه بیشتر.

کدام فرم بهتر است، پودر یا سرم آماده؟

سرم‌های آماده برای اکثر کاربران راحت‌تر و پایدارتر هستند؛ پودر خالص فقط برای کاربرانی که به مخلوط‌ کردن مواد تازه  علاقه دارند توصیه می‌شود؛ چون سریع‌تر اکسید خواهد شد.

نتایج ویتامین سی چه زمانی قابل مشاهده است؟

مطالعات نشان می‌دهند که بهبود قابل مشاهده در بافت و درخشندگی پوست معمولاً پس از ۸ تا ۱۲ هفته استفاده منظم ظاهر می‌شود.

چگونه بفهمم سرم ویتامین سی من فاسد شده است؟

تغییر رنگ سرم از بی‌رنگ یا کمرنگ به زرد و سپس قهوه‌ای، نشانه اکسیداسیون و از دست رفتن اثربخشی است؛ در این حالت بهتر است سرم را کنار بگذارید.

آیا ویتامین سی در دوران بارداری و شیردهی ایمن است؟

بله. ویتامین سی موضعی به‌ طور کلی در دوران بارداری و شیردهی بی‌خطر شناخته شده و برخلاف رتینوئیدها محدودیتی برای آن گزارش نشده است.

با این حال، بهتر است پیش از استفاده از هر محصول جدید در این دوران با پزشک مشورت شود.

آیا ویتامین سی باعث پرژینگ (Purging) می‌شود؟

خیر. پرژینگ معمولاً مختص مواد لایه‌بردار است که سرعت بازسازی سلولی را افزایش می‌دهند؛ ویتامین سی این خاصیت را ندارد و تحریک احتمالی آن ماهیت متفاوتی دارد.

برای درمان لکه‌های تیره پوست، ویتامین C بهتر است یا هیدروکینون؟

در یک کارآزمایی مقایسه‌ای برای درمان ملاسما، هیدروکینون ۴٪ نتایج ذهنی بهتری نسبت به ویتامین سی ۵٪ نشان داد؛ اگرچه ویتامین سی با عوارض جانبی کمتری همراه است و برای استفاده طولانی‌ مدت گزینه ملایم‌تری محسوب می‌شود.