سیستامین
آمینوتیول آنتیاکسیدان با اثر بازدارندگی بر ملانوژنز، مناسب برای درمان ملاسما و لکههای تیره پوستی
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- 2-Aminoethanethiol، Mercaptamine، Thioethanolamine، β-Mercaptoethylamine، 2-Mercaptoethylamine، Decarboxycysteine
- نام‌های رایج فارسی
- سیستامین، مرکاپتامین
میتوانم استفاده کنم؟
سطح PHیافت نشد
محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه میشود یا از پوست عبور نمی‌کند.
منبع
منابع همین صفحه
کومدون زایییافت نشد
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب می‌تواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظتمعمولاً ۵٪ در فرمولاسیونهای کرمی موضعی
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۴ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است
چه کار میکند؟
سیستامین (۲-آمینواتان‌تیول) ترکیبی گوگرددار است که به طور طبیعی در بدن تولید میشود و یکی از محصولات تجزیه کوآنزیم A به شمار می‌رود. این ماده نقش آنتی‌اکسیدانی دارد و در فرمولاسیونهای پوستی، به عنوان یک عامل روشنکننده و ضدلک عمل میکند. در اصل، برخلاف هیدروکینون، فاقد اثر ملانوسیت‌کشی است.
سیستامین با مهار همزمان آنزیم‌های تیروزیناز و پراکسیداز، مسیر تولید ملانین را در دو نقطه مختلف متوقف کرده و همچنین با اتصال به یون‌های مس و آهن، می‌تواند از واکنش‌های فنتون که به تولید رنگدانه‌های پوستی کمک میکنند، جلوگیری کند.
ضمنا، سیستامین با افزایش سطح گلوتاتیون داخل‌سلولی، مسیر سنتز ملانین را از یومِلانین تیره به سمت فئومِلانین روشن‌تر منحرف میکند. این مکانیسم دوگانه، سیستامین را به گزینه‌ای موثر برای بیماران مقاوم به فرمولاسیونهای کلاسیک تبدیل کرده است.
درباره‌ی سیستامین
سیستامین چیست؟ سیستامین یک آمینوتیول کوچک با نام علمی ۲-آمینواتان‌تیول و فرمول شیمیایی C2H7NS است که به طور طبیعی در بدن انسان از تجزیه کوآنزیم A تولید میشود. این مولکول با وزن مولکولی ۷۷.۱۵ گرم بر…
مزایا
کاهش ملاسما با اثربخشی قابل مقایسه با هیدروکینون
سیستامین ۵٪ با مهار هم زمان تیروزیناز و پراکسیداز، شدت ملاسمای اپیدرمی را کاهش میدهد. در یک کارآزمایی تصادفی شده روی ۶۵ بیمار، امتیاز mMASI پس از ۴ ماه استفاده از ۶.۶۹ به ۴.۴۷ کاهش یافت که تفاوت معناداری با گروه هیدروکینون ۴٪ نداشت. یک متاآنالیز جدیدتر نیز نشان داد سیستامین ۵٪ به طور معنادار موثرتر از دارونما است و تفاوت معناداری با هیدروکینون ۴٪ ندارد.
بهبود لکههای پس از آکنه (PIH)
در یک کارآزمایی تصادفی و کنترل شده روی ۲۸ بیمار مبتلا به هایپرپیگمانتاسیون پس از آکنه، سیستامین ۵٪ اثربخشی مشابه ترکیب هیدروکینون ۴٪ و اسید اسکوربیک ۳٪ در کاهش شاخص PAHPI و شاخص ملانین نشان داد. نکته قابل توجه این بود که کیفیت زندگی بیماران تنها در گروه سیستامین به طور معناداری بهبود یافت.
جایگزین غیر ملانوسیت‌کش برای هیدروکینون
برخلاف هیدروکینون که می‌تواند برای ملانوسیتها سمی باشد و خطر اوکرونوز اگزوژن ایجاد کند، سیستامین فاقد اثر ملانوسیت‌کشی است و برای استفاده طولانی‌مدت‌تر مناسب‌تر توصیف شده است. این ویژگی آن را به گزینه‌ای برای بیماران با ملاسمای مقاوم یا افرادی که نیاز به چرخش دارو دارند تبدیل میکند.
اثربخشی در بیماران مقاوم به درمان‌های استاندارد
مطالعات نشان داده‌اند سیستامین در بیمارانی که به فرمول‌های کلاسیک مانند فرمول کلیگمن پاسخ نداده‌اند نیز موثر است. در یک کارآزمایی دوسوکور روی ۵۰ بیمار، کاهش درصدی امتیاز mMASI با سیستامین ۵٪ حدود ۹٪ بیشتر از فرمول اصلاح شده کلیگمن بود و این تفاوت از نظر آماری معنادار ثبت شده است.
افزایش اثربخشی در ترکیب با سایر مواد فعال
ترکیب سیستامین ۵٪ با نیاسینامید ۴٪ یا اسید کوجیک ۲٪ در مطالعات بالینی، تحمل‌پذیری و اثربخشی درمانی را در مدیریت ملاسما بهبود بخشیده است. این یافته‌ها امکان طراحی فرمولاسیونهای ترکیبی برای افزایش نتایج روشن‌سازی پوست را فراهم میکند.
تحمل‌پذیری مناسب با عوارض جانبی خفیف و گذرا
در بیشتر کارآزمایی‌های بالینی، عوارض جانبی سیستامین شامل قرمزی، سوزش و خارش خفیف و موقتی بوده و هیچ عارضه جدی گزارش نشده است. میزان بروز این عوارض مشابه هیدروکینون ۴٪ گزارش شده است.
پتانسیل جوان‌سازی پوست
یک مطالعه موردی با ترکیب سیستامین و ایزوبیونیک‌آمید (مشتق نیاسینامید) در بیماران با انواع مختلف فتوتایپ پوستی، بهبود ظاهری در کیفیت و شادابی پوست را نشان داد که فراتر از اثر روشن‌کنندگی صرف است.
فرم‌های رایج
کرم شست شوپذیر ۵٪
غلظت ۵٪ سیستامین هیدروکلراید - مناسب اکثر انواع پوست، بافت کرمی سبک، به عنوان اولین و اصلی‌ترین مرحله مستقل روتین (نه لایه زیرین سرم)، مصرف روزانه در فاز شروع و هفته‌ای دوبار در فاز نگهداری، نیازمند فرمولاسیون تثبیت شده (لیپوزومی یا آنتی‌اکسیدانی) برای جلوگیری از اکسیداسیون سریع
سیستم چند مرحله‌ای (کمپلکس)
ترکیب سیستامین با ایزوبیونیک‌آمید (مشتق نیاسینامید) و AHA برای تنظیم pH نفوذ - سه محصول مکمل هم، کاربرد روزانه روی کل صورت، مناسب اکثر فتوتایپ‌های پوستی
فرمول اسیدی-تثبیت شده کلینیکی
غلظت ۵٪ با pH اسیدی برای پایداری تیول - مصرف تحت نظارت پزشک، معمولاً همراه با گلیکولیک اسید در فرمول، مدت تماس محدود به ۱۵-۳۰ دقیقه
کرم لیپوزومی سیستامین
پوشش‌دهی لیپوزومی برای افزایش پایداری و کاهش بوی گوگردی، جذب بهتر و تحریک کمتر، معمولاً همراه با آربوتین و ویتامین C در فرمولاسیون، کاربرد شبانه
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
سیستامین برخلاف اکثر مواد فعال، به صورت یک محصول موضعی کوتاه مدت (leave-on محدود) استفاده میشود؛ نه سرم شبانه. یک لایه نازک روی پوست کاملاً خشک و بدون شستوشوی اخیر اعمال شده و پس از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه با یک شوینده ملایم شسته میشود.
در فاز شروع درمان، معمولاً یکبار در روز (صبح یا شب) به مدت ۸ تا ۱۶ هفته استفاده میشود؛ سپس در فاز نگهداری، تناوب به دو بار در هفته کاهش مییابد. اگر پوست اخیراً شسته شده باشد، توصیه میشود حداقل یک ساعت صبر شود تا از تحریک بیش از حد جلوگیری شود.
احساس گرم شدن یا سوزش خفیف طی نیم ساعت اول طبیعی است و در کارآزمایی‌های بالینی معمولاً ظرف ۳۰ دقیقه برطرف میشود. نتایج قابل مشاهده در کاهش لکه‌ها معمولاً پس از ۸ تا ۱۲ هفته استفاده منظم ظاهر میشود.
نکات لایه‌بندی
از آنجا که سیستامین به صورت شست شوپذیر استفاده میشود، جایگاه آن در روتین متفاوت از سرمهای معمول است و باید به عنوان یک مرحله مجزا و پیش از سایر محصولات به کار رود؛ نه لایه‌بندی همزمان.
پس از شستوشوی سیستامین، استفاده از یک مرطوب‌کننده آبرسان برای کاهش خشکی و تحریک احتمالی توصیه میشود. ترکیب با نیاسینامید در برنامه‌های درمانی مکمل، تحمل‌پذیری و اثربخشی ضدلک را افزایش داده است.
به دلیل ماهیت اسیدی-فرموله شده برخی محصولات سیستامین، استفاده همزمان با اسیدهای قوی لایه‌بردار یا رتینوئیدهای غلیظ در همان روتین توصیه نمی‌شود؛ مگر با فاصله زمانی و زیر نظر متخصص پوست.
هشدار کوتاه
احتمال بوی گوگردی موقت، سوزش/گرمای گذرا، و قرمزی خفیف؛ توصیه به تست پچ و شروع تدریجی
هشدار مفصل
افراد با پوست حساس یا دارای زخم و التهاب فعال باید پیش از شروع سیستامین با متخصص پوست مشورت کنند. شایع‌ترین واکنش‌ها شامل قرمزی، سوزش خفیف، خارش و کشیدگی پوست است که معمولاً در هفته‌های ابتدایی درمان رخ میدهد.
بوی گوگردی ناشی از اکسیداسیون گروه تیول، اصلی‌ترین دلیل قطع درمان توسط بیماران گزارش شده است، هرچند این بو پس از شستوشوی پوست از بین می‌رود و نشانه فعال بودن ماده است؛ نه آسیب پوستی.
داده‌های ایمنی اختصاصی درباره مصرف در بارداری و شیردهی محدود است؛ به دلیل نبود مطالعات کافی، مصرف در این دوران باید تنها با تأیید پزشک انجام شود. سیستامین برخلاف هیدروکینون، عارضه فتوسنسیتیویتی (حساسیت به نور) قابل توجهی ندارد؛ اما استفاده از ضدآفتاب همچنان برای حفظ نتایج ضدلک ضروری است.
یادداشت برچسب فارسی / IRC
- فقط برای استعمال خارجی و روی پوست صورت/گردن مناسب است.
- از تماس با چشم و غشاهای مخاطی خودداری کنید.
- دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
- پیش از اولین استفاده، تست پچ روی ناحیه کوچکی از پوست انجام دهید.
- در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری شود تا از اکسیداسیون زودرس جلوگیری شود.
- در صورت بروز حساسیت، سوزش شدید یا تحریک مداوم، مصرف را قطع و با پزشک مشورت کنید.
- همراه با ضدآفتاب روزانه استفاده شود تا نتایج ضدلک حفظ گردد.
یادداشت آلرژن/عطر
دارای بوی گوگردی مشخص و گاه ناخوشایند (ناشی از اکسیداسیون گروه تیول)؛ فرمولاسیونهای تجاری معمولاً برای پوشاندن این بو از رایحه افزوده (Parfum) استفاده میکنند که خود می‌تواند آلرژن باشد.
ترکیبات سازگار
۲ ترکیبی که میتوان با این ماده استفاده کرد
ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)
۱ ترکیب
مشخصات شیمیایی
- CAS Number
- 60-23-1 (فرم آزاد) | 156-57-0 (فرم هیدروکلراید)
- فرمول شیمایی ترکیب
- C2H7NS
- وزن مولکولی
- 77.15 g/mol
منابع
۱۸ منبع
- Comparison of the efficacy of cysteamine 5% cream and hydroquinone 4%/ascorbic acid 3% combination cream in the treatment of epidermal melasmaJournal of Cosmetic Dermatology2022
- A comparative study of topical 5% cysteamine versus 4% hydroquinone in the treatment of facial melasma in womenInternational Journal of Dermatology (PubMed)2020
- Evaluation of the efficacy of cysteamine cream compared to hydroquinone in the treatment of melasma: A randomised, double-blinded trialAustralasian Journal of Dermatology2021
- Clinical evaluation of efficacy, safety and tolerability of cysteamine 5% cream in comparison with modified Kligman's formula in subjects with epidermal melasma: A randomized, double-blind clinical trial studySkin Research and Technology2021
- Assessing the Effectiveness of Stabilized Cysteamine 5% Cream Compared to Hydroquinone 4%/Ascorbic Acid 3% Combination Cream in Treating Acne-induced Post-inflammatory Hyperpigmentation: A Randomized, Controlled StudyPubMed (Clinical Trial)2024
- Combination of 5% cysteamine and 4% nicotinamide in melasma: Efficacy, tolerability, and safetyJournal of Cosmetic Dermatology2024
- Comparison of the Effectiveness and Safety of 5% Cysteamine and 2% Kojic Acid Creams in the Treatment of Melasma in Indian Adult FemalesCureus / PMC2025
- Efficacy and safety of cysteamine 5% cream for the management of melasma: a meta-analysisPubMed2024
- The efficacy of cysteamine as a melasma therapy: a systematic review of trial studiesPubMed2025
- Clinical Efficacy of Cysteamine Application for Melasma: A Meta-AnalysisJournal of Clinical Medicine (PMC)2024
- Topical Stabilized Cysteamine as a New Treatment for Hyperpigmentation Disorders, Melasma, and Post-Inflammatory HyperpigmentationJournal of Drugs in Dermatology2021
- A Case Series With Cysteamine–Isobionicamide Complex: Clues for Skin-Rejuvenating ActivityJournal of Cosmetic Dermatology (PMC)2025
- Efficacy and safety of the 5% cysteamine cream left in overnight for facial melasma: a pilot studySurgical & Cosmetic Dermatology2022
- Inhibition of Melanin Synthesis by Cystamine in Human Melanoma CellsJournal of Investigative Dermatology2000
- Challenges for cysteamine stabilization, quantification, and biological effects improvementJournal of Pharmaceutical Analysis2020
- Simultaneous Determination of Cysteamine and Cystamine in Cosmetics by Ion-Pairing Reversed-Phase High-Performance Liquid ChromatographyCosmetics (MDPI) / PMC2019
- Cysteamine - Compound Summary (CID 6058)PubChem, National Library of Medicine (NIH)2025
- CosIng - Cosmetic Ingredient DatabaseEuropean Commission2024