بخش‌های اصلیبستن
هانالایفسبد خرید

روزاسه

Rosacea

روزاسه (Rosacea) یک بیماری شایع و مزمن پوست صورت است که حدود ۵٪ بزرگسالان جهان را درگیر می‌کند و در افراد با پوست روشن کمی شایع‌تر است؛ بر اساس مطالعات سیستماتیک اپیدمیولوژیک این بیماری در زنان کمی بیشتر دیده می‌شود و معمولاً بعد از ۳۰ سالگی شروع می‌شود. در روزاسه ترکیبی از اختلال سیستم ایمنی ذاتی، گشادشدن غیرطبیعی عروق و عوامل محیطی مثل آفتاب و گرما باعث قرمزی پایدار، برافروختگی ناگهانی، جوش‌های قرمز و گاهی ضخیم شدن پوست بینی (Rhinophyma) می‌شود. این مشکل اگر به‌موقع کنترل نشود می‌تواند زیبایی چهره و اعتمادبه‌نفس را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار دهد و در برخی بیماران با درگیری چشم همراه باشد. درمان بر اساس راهنمای گروه بین‌المللی ROSCO معمولاً ترکیبی از مراقبت ملایم پوست، داروهای موضعی و در موارد شدید لیزر یا داروهای خوراکی است.

نام‌های دیگر

مترادف‌ها در فارسی
بیماری قرمزی صورت، رُزاسه صورت، قرمزی مزمن گونه‌ها، آکنه روزاسه
مترادف‌ها در انگلیسی
Erythematotelangiectatic rosacea، Papulopustular rosacea، Phymatous rosacea، Ocular rosacea، Acne rosacea

نشانه‌های کلیدی

۶ نشانه. عنوان‌ها یک‌جا روی صفحه‌اند؛ شرح هر کدام با یک لمس باز می‌شود.

  • قرمزی پایدار مرکز صورت (Persistent facial erythema)

    قرمزی ثابت روی گونه‌ها، بینی و گاهی پیشانی و چانه که بیش از سه ماه ادامه دارد و با گرما، استرس یا نوشیدنی داغ تشدید می‌شود و معمولاً بین حملات هم کاملاً برطرف نمی‌شود.

  • برافروختگی ناگهانی (Flushing)

    احساس داغی و قرمزی سریع و گذرا در صورت که چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد و با محرک‌هایی مثل آفتاب، ورزش، غذا و نوشیدنی داغ یا الکل ایجاد می‌شود.

  • پاپول و پوستول التهابی (Papulopustules)

    جوش‌های قرمز و گاهی چرکی روی زمینه قرمزی صورت که شبیه آکنه به‌نظر می‌رسند، اما معمولاً بدون کومدون‌های سرسیاه و سرسفید هستند و بیشتر روی گونه‌ها و بینی دیده می‌شوند.

  • رگ‌های ظریف برجسته (Telangiectasia)

    مویرگ‌های قرمز نازک و قابل رویت روی گونه‌ها و اطراف بینی که به‌ویژه در پوست روشن واضح هستند و به قرمزی دایمی صورت ظاهر «رگ‌دار» می‌دهند.

  • ضخیم شدن پوست و رینوفیما (Phymatous changes, Rhinophyma)

    در برخی بیماران، به‌ویژه مردان، پوست بینی و گاهی چانه و پیشانی ضخیم، برجسته و ناهموار می‌شود و ظاهر بینی پیازی‌شکل (Rhinophyma) ایجاد می‌کند که می‌تواند از نظر زیبایی بسیار آزاردهنده باشد.

  • درگیری چشمی (Ocular rosacea)

    سوزش، خشکی، قرمزی لبه پلک و احساس جسم خارجی در چشم که می‌تواند به بلفاریت، التهاب قرنیه و در موارد شدید کاهش دید منجر شود و نیاز به ارجاع به چشم‌پزشک دارد.

  • راهنمای نمایش شدت
    شدت روزاسه معمولاً بر اساس میزان قرمزی پایدار، تعداد جوش‌های التهابی و وجود درگیری چشمی یا ضخیم شدن پوست (مانند رینوفیما) سنجیده می‌شود و این سطح‌بندی به انتخاب درمان مناسب کمک می‌کند.

    خفیف (Mild)

    • قرمزی خفیف تا متوسط در مرکز صورت (گونه‌ها و بینی) با تعداد کم پاپول و پوستول و بدون ضخیم شدن پوست.
    • درگیری محدود به بخش‌هایی از گونه یا بینی و بدون درگیری چشمی آزاردهنده.
    • معمولاً بیشتر از نظر ظاهری آزاردهنده است تا از نظر درد یا سوزش.
    • در بسیاری از موارد با اصلاح سبک زندگی، پرهیز از محرک‌ها و درمان موضعی ملایم قابل کنترل است.

    متوسط (Moderate)

    • قرمزی پایدار واضح‌تر همراه با تعداد بیشتر پاپول و پوستول روی گونه‌ها، بینی و گاهی پیشانی و چانه.
    • احساس سوزش، گزگز یا داغی صورت شایع‌تر است و ممکن است رگ‌های ظریف برجسته (تلانژکتازی) به‌خوبی دیده شوند.
    • درگیری می‌تواند روی کیفیت زندگی، اعتمادبه‌نفس و حضور در جمع تأثیر محسوسی بگذارد.
    • معمولاً به ترکیبی از درمان‌های موضعی نسخه‌ای و گاهی داروهای خوراکی کوتاه‌مدت نیاز دارد.

    شدید (Severe)

    • قرمزی شدید و گسترده، تعداد زیاد جوش‌های التهابی، احتمال ضخیم شدن پوست بینی (Rhinophyma) یا سایر نواحی و گاهی درد یا سوزش واضح.
    • احتمال درگیری چشمی متوسط تا شدید با سوزش، اشک‌ریزش و تاری دید وجود دارد و گاهی می‌تواند بینایی را تهدید کند.
    • تأثیر قابل توجه بر کیفیت زندگی، اجتناب از مهمانی‌ها و تعاملات اجتماعی و احساس خجالت یا اضطراب شایع است.
    • در این سطح معمولاً نیاز به مراجعه تخصصی برای استفاده از داروهای خوراکی قوی‌تر، لیزر عروقی یا روش‌های جراحی برای اصلاح ضخیم شدن پوست وجود دارد.

شباهت‌ها

۵ مورد
آکنه ولگاریس (Acne Vulgaris)
در آکنه معمولاً کومدون‌های سرسیاه و سرسفید دیده می‌شود و ضایعات می‌توانند روی پشت و سینه هم باشند، در حالی‌که روزاسه بیشتر قرمزی پایدار مرکز صورت و جوش بدون کومدون دارد و سن شروع بالاتر است.
درماتیت سبوروئیک (Seborrheic Dermatitis)
درماتیت سبوروئیک با قرمزی و پوسته‌های چرب زردرنگ در ناحیه ابرو، اطراف بینی و پوست سر مشخص می‌شود و معمولاً برافروختگی ناگهانی و رگ‌های ظریف برجسته واضح مثل روزاسه ندارد.
لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)
در لوپوس، راش پروانه‌ای روی گونه‌ها معمولاً لبه‌های بینی را درگیر نمی‌کند، با نور آفتاب تشدید می‌شود و اغلب با علائم سیستمیک مثل خستگی، درد مفصل و آزمایش ANA مثبت همراه است.
درماتیت اطراف دهان (Perioral Dermatitis)
در این حالت پاپول‌ها و پوستول‌های ریز بیشتر دور دهان و گاهی اطراف چشم دیده می‌شوند و معمولاً زمینه قرمزی پایدار و درگیری بینی و گونه‌ها به شدت روزاسه وجود ندارد؛ سابقه کرم کورتون شایع است.
درماتیت تماسی تحریکی/آلرژیک (Contact Dermatitis)
شروع ناگهانی بعد از تماس با ماده محرک یا آلرژن، خارش شدیدتر، گاهی وزیکول و ترشح و محدود بودن به ناحیه تماس به نفع درماتیت تماسی است، در حالی‌که روزاسه مزمن و متقارن روی مرکز صورت است.

علائم خطر (ارجاع فوری)

۴ مورد. اگر هر کدام را دارید، به پزشک مراجعه کنید — شرح‌ها بسته‌اند تا فهرست یک نگاه بماند.

  • درد چشم، تاری دید یا حساسیت شدید به نور

    اگر همراه قرمزی صورت، چشم‌ها خیلی قرمز، دردناک یا به نور حساس شوند یا تاری دید و احساس جسم خارجی مداوم وجود داشته باشد، احتمال درگیری شدید چشمی (Ocular rosacea) و آسیب قرنیه مطرح است و باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه شود.

  • ضخیم شدن سریع و شدید بینی یا تغییر واضح شکل آن

    بزرگ شدن پیشرونده و ناگهانی بینی، ناهمواری شدید سطح و مشکل در تنفس از راه بینی می‌تواند نشان‌دهنده رینوفیمای شدید یا تومورهای دیگر باشد و نیاز به ارزیابی اورژانسی توسط متخصص پوست و گاهی جراح دارد.

  • تب، احساس بیماری عمومی یا راش منتشر در بدن

    روزاسه به‌تنهایی معمولاً با تب یا راش منتشر بدن همراه نیست؛ بروز این علائم می‌تواند نشانه عفونت، واکنش دارویی شدید یا بیماری سیستمیک مثل لوپوس باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

  • ضایعات پوستی بسیار دردناک، تاولی یا همراه با نکروز

    ضایعات تاولی، نکروتیک یا بسیار دردناک روی صورت که شبیه سوختگی یا زخم عمیق هستند به نفع روزاسه معمولی نیستند و می‌توانند نشان‌دهنده عفونت شدید، واسکولیت یا واکنش دارویی باشند و باید فوراً بررسی شوند.

مواد مؤثره

۱۰ مادهٔ مؤثر — ۸ مورد اول

محصولات این دسته

محل‌های درگیری

  • صورت

حساسیت به نور/UV

چه کسانی بیشتر درگیر می‌شوند؟

۱ بخشبزرگسالان ۳۰ تا ۶۰ سال؛ اوج بروز در دهه‌های چهارم و پنجم زندگی است. پوست‌های روشن (فیتزپاتریک I-II) و تیپ «اروپای شمالی» کمی مستعدتر هستند، اما روزاسه
  • بزرگسالان ۳۰ تا ۶۰ سال؛ اوج بروز در دهه‌های چهارم و پنجم زندگی است.
  • پوست‌های روشن (فیتزپاتریک I-II) و تیپ «اروپای شمالی» کمی مستعدتر هستند، اما روزاسه در همه نژادها دیده می‌شود.
  • زنان کمی بیشتر از مردان درگیر می‌شوند، اما در مردان خطر ضخیم شدن بینی (Rhinophyma) بالاتر است.
  • افرادی که در آب‌وهوای سرد، بادخیز یا با آفتاب شدید زندگی می‌کنند و کسانی که زیاد در معرض گرما، سونا یا مصرف الکل قرار دارند.

نکات ایمنی مهم

۲ بخش

پوست مبتلا به روزاسه بسیار حساس است و به‌راحتی با محصولات تحریک‌کننده دچار سوزش و تشدید قرمزی می‌شود،
بنابراین باید از اسکراب‌های زبر، براش‌های پاک‌کننده قوی، تونرهای حاوی الکل بالا و عطرهای تند روی صورت خودداری کنید.
همچنین استفاده طولانی‌مدت و خودسرانه از کرم‌های حاوی کورتون روی صورت می‌تواند منجر به روزاسه استروئیدی و نازکی پوست شود.

درمان‌های شیمیایی قوی مانند لایه‌بردارهای حرفه‌ای و پیلینگ عمیق باید با احتیاط و تنها در مراکز تخصصی انجام شود،
چون ممکن است باعث شعله‌ور شدن شدید قرمزی و سوزش شوند؛ اگر چنین روش‌هایی مدنظر است بهتر است
ابتدا درمان دارویی پایدار شده و سپس با نظر متخصص پوست در مورد لایه‌بردارهای شیمیایی ایمن‌تر تصمیم‌گیری شود.
همیشه قبل از شروع هر داروی جدید یا درمان کلینیکی، سابقه روزاسه را به پزشک یا آرایشگر پزشکی اطلاع دهید.

نکات بارداری/شیردهی

۲ بخش

خودِ روزاسه معمولاً خطری مستقیم برای جنین ندارد، اما بعضی از درمان‌ها در بارداری و شیردهی ممنوع هستند.
داروهایی مثل ایزوترتینوئین خوراکی و آنتی‌بیوتیک‌های خانواده تتراسایکلین مانند داکسی‌سایکلین می‌توانند باعث آسیب جدی به جنین شوند و باید قبل از تلاش برای بارداری به‌طور کامل قطع شوند.

در دوران بارداری معمولاً از درمان‌های موضعی با جذب سیستمیک کم مثل مترونیدازول یا آزلائیک اسید تحت نظر پزشک استفاده می‌شود و تأکید اصلی بر مراقبت ملایم پوست و پرهیز از محرک‌هایی مثل آفتاب، گرما و استرس است.
برای داروهایی با خطر بالا، مانند ایزوترتینوئین، هشدار سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) بر لزوم پیشگیری دقیق از بارداری و تست منظم بارداری تأکید می‌کند.

ملاحظات رگولاتوری

۲ بخشبخشی از درمان‌های روزاسه در گروه محصولات بدون نسخه (OTC) مانند پاک‌کننده‌های ملایم، مرطوب‌کننده‌های مخصوص پوست حساس و ضدآفتاب‌های فیزیکال قرار می‌گیرن

بخشی از درمان‌های روزاسه در گروه محصولات بدون نسخه (OTC) مانند پاک‌کننده‌های ملایم، مرطوب‌کننده‌های مخصوص پوست حساس و ضدآفتاب‌های فیزیکال قرار می‌گیرند
و معمولاً فقط الزامات عمومی ایمنی و برچسب‌گذاری را رعایت می‌کنند، اما داروهای نسخه‌ای مانند ایورمکتین موضعی، برایمونیدین ژل، اکسی‌متازولین کرم و داکسی‌سایکلین تحت نظارت دقیق‌تر دارویی هستند.

ایزوترتینوئین خوراکی به‌عنوان یک رتینوئید سیستمیک با خطر بالای تراتوژنیسیته در بسیاری از کشورها تحت برنامه‌های ویژه نظارتی و ثبت مانند iPLEDGE قرار دارد
و تنها در قالب محصولات دسته‌بندی‌شده رتینوئیدهای خوراکی و با نسخه و پایش منظم آزمایشگاهی قابل تجویز است.
بیماران باید هشدارهای روی بروشور دارو و فرم‌های رضایت‌نامه را به‌دقت مطالعه و امضا کنند.

پرسش‌های پرتکرار

آیا روزاسه همان آکنه است یا بیماری جداگانه‌ای است؟
روزاسه (Rosacea) یک بیماری جداگانه از آکنه است، هرچند بعضی از علائم آن مثل جوش‌های قرمز و چرکی ممکن است شبیه آکنه به‌نظر برسند. در آکنه معمولاً کومدون‌های سرسیاه و سرسفید دیده می‌شود و ضایعات می‌توانند روی پشت و سینه هم ظاهر شوند، در حالی‌که روزاسه بیشتر با قرمزی پایدار مرکز صورت، برافروختگی، رگ‌های ظریف و گاهی درگیری چشم همراه است و سن شروع آن معمولاً بالاتر است. به همین دلیل تشخیص دقیق توسط متخصص پوست اهمیت دارد تا درمان مناسب بر اساس نوع ضایعات (التهابی، عروقی یا فیماتوز) انتخاب شود.
آیا روزاسه درمان قطعی دارد یا فقط می‌توان آن را کنترل کرد؟

روزاسه یک بیماری مزمن است و در حال حاضر «درمان قطعی» به معنای برطرف شدن دائمی و بدون بازگشت آن وجود ندارد، اما در اغلب بیماران می‌توان با درمان درست و مراقبت مداوم، علائم را تا حد زیادی کنترل و دوره‌های شعله‌وری را کم‌فواصل‌تر و کوتاه‌تر کرد.

درمان ترکیبی از اصلاح سبک زندگی (پرهیز از محرک‌هایی مثل آفتاب، گرما، الکل و غذای تند)، مراقبت ملایم پوست و استفاده از داروهای موضعی و در صورت نیاز خوراکی است.

بسیاری از بیماران با ادامه درمان نگهدارنده و تشخیص زودهنگام شعله‌وری‌ها، دوره‌های طولانی بدون علامت یا با علائم خفیف را تجربه می‌کنند.

چه چیزهایی روزاسه را بدتر می‌کند و چطور از آن‌ها اجتناب کنم؟

مهم‌ترین محرک‌های روزاسه شامل آفتاب، گرما (سونا، حمام داغ، نوشیدنی‌های خیلی داغ)، هوای سرد و باد، استرس و هیجان شدید، غذاهای تند و الکل (به‌ویژه نوشیدنی‌های قرمز رنگ) هستند.

محصولات پوستی تحریک‌کننده مثل اسکراب‌های زبر، الکل بالا، عطر قوی و برخی کرم‌های سنگین چرب هم می‌توانند قرمزی و سوزش را تشدید کنند.

برای کاهش شعله‌وری‌ها، بهتر است یک «دفتر محرک‌ها» برای خودتان داشته باشید، وضعیت آب‌وهوا، غذای مصرفی و استرس روزانه را یادداشت کنید و سعی کنید الگوهایی را که باعث قرمزی و داغ شدن صورت می‌شوند شناسایی و تا حد امکان محدود کنید؛ استفاده روزانه از ضدآفتاب مناسب و کلاه لبه‌دار بسیار کمک‌کننده است.

همه پرسش‌ها