سولفاستامید

Sulfacetamide

آنتی‌باکتریال سولفونامیدی برای درمان آکنه، رزاسه و التهاب‌های پوستی

نام‌های دیگر

مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
Sodium Sulfacetamide، N-Acetylsulfanilamide، N-Sulfanilylacetamide، p-Aminobenzenesulfonacetamide، Albucid، Sulfacet
نام‌های رایج فارسی
سولفاسِتامید، سدیم سولفاستامید، سولفاستامید سدیم، آلبوسید

می‌توانم استفاده کنم؟

سطح PH8.0-9.5 (5% aqueous solution)

محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه می‌شود یا از پوست عبور نمی‌کند.

منبع

منابع همین صفحه

کومدون زایی0 (غیرکمدوژنیک)

این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب می‌تواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.

منبع

منابع همین صفحه

محدوده غلظت0.08-10%

محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.

منبع

منابع همین صفحه

روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.

برای این نگرانی‌ها

۲ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است

چه کار می‌کند؟

سولفاستامید یک ترکیب آنتی‌باکتریال از خانواده سولفونامیدها است که به‌طور موضعی برای درمان آکنه التهابی، رزاسه پاپولوپوستولار، درماتیت سبورئیک و درماتیت پری‌اورال استفاده می‌شود. این ترکیب با خاصیت ضدالتهابی و آنتی‌میکروبیال خود، به کاهش ضایعات التهابی، قرمزی و جوش‌های چرکی کمک می‌کند.

سولفاستامید از طریق مهار آنزیم دی‌هیدروپتروات سینتتاز باکتری‌ها عمل می‌کند و مانع از تبدیل اسید پارا آمینوبنزوئیک (PABA) به اسید فولیک می‌شود. این فرآیند باعث متوقف شدن رشد باکتری‌های بیماری‌زا مانند کوتی‌باکتریوم آکنس (پروپیونی‌باکتریوم آکنس سابق) می‌شود و التهاب پوست را کاهش می‌دهد.

این ترکیب معمولاً در غلظت ۱۰٪ به‌صورت لوسیون، کرم یا فوم موضعی عرضه می‌شود و اغلب با گوگرد ۵٪ ترکیب می‌شود تا اثر ضدباکتریایی و ضدالتهابی بیشتری داشته باشد. سولفاستامید برای انواع پوست چرب، مستعد آکنه و حساس مناسب است.

درباره‌ی سولفاستامید

سولفاستامید چیست؟ سولفاستامید یک ترکیب آنتی‌باکتریال از خانواده سولفونامیدها با فرمول شیمیایی ‎C₈H₁₀N₂O₃S‎ است که در مراقبت از پوست عمدتاً به‌صورت موضعی برای کنترل جوش‌های التهابی و قرمزی‌های مرتبط…

خواندن مقاله‌ی کامل

مزایا

  • کاهش ضایعات التهابی آکنه

    سولفاستامید به‌ویژه در ترکیب ۱۰٪ با ۵٪ گوگرد باعث کاهش پاپول‌ها و پوستول‌ها می‌شود و بهبود معنادار در شاخص‌های آکنه طی چند هفته گزارش شده است.

  • کاهش قرمزی و پاپول‌های رزاسه

    لوسیون سدیم سولفاستامید ۱۰٪ همراه گوگرد ۵٪ در کارآزمایی دوسوکور نسبت به وسیله برتری نشان داده و اریتم و ضایعات التهابی را کم کرده است.

  • کمک به کنترل درماتیت سبورئیک صورت

    فرمول‌های سولفاستامید/گوگرد نشانه‌هایی مانند پوسته‌ریزی، خارش و قرمزی را در SD بهبود می‌دهند و تحمل‌پذیری قابل قبولی دارند.

  • تحمل‌پذیری مناسب با حامل‌های مدرن

    انتخاب حامل‌هایی مانند فوم امولینت می‌تواند تحریک را کمتر و پذیرش بیمار را بیشتر کند بدون افت کارایی بالینی

  • یکپارچه‌سازی آسان در روتین چندجزئی

    هم‌افزایی با ترکیباتی با سازوکار متفاوت مانند بنزوئیل پراکساید می‌تواند اثربخشی کلی را تقویت کند و با راهبردهای استاندارد مدیریت آکنه هم‌راستاست.

  • شکل‌ها و دوزهای متنوع برای نیازهای مختلف

    وجود لوسیون، کرم، سوسپانسیون و فوم امکان انتخاب متناسب با نوع پوست و ناحیه مصرف را فراهم می‌کند.

فرم‌های رایج

  • لوسیون موضعی ۱۰٪

    فرم رایج سولفاستامید سدیم برای درمان آکنه و رزاسه، معمولاً با گوگرد ۵٪ ترکیب شده

  • کرم موضعی ۱۰٪

    فرم کرمی با بافت غلیظ‌تر مناسب برای پوست‌های خشک‌تر یا درماتیت سبورئیک

  • فوم امولینت ۱۰٪ سولفاستامید + ۵٪ گوگرد

    فرم نوآورانه با جذب سریع، کاهش بوی گوگرد و افزایش تحمل‌پذیری برای استفاده روزانه

  • سوسپانسیون موضعی ۱۰٪

    فرم مایع برای استفاده آسان در نواحی وسیع‌تر مانند پشت، سینه و شانه‌ها

  • شستشوی موضعی

    فرم پاک‌کننده برای درمان آکنه بدن یا درماتیت سبورئیک پوست سر

بیشتر بدانید

  • نحوه استفاده

    سولفاستامید را باید دو بار در روز، صبح و شب، روی پوست تمیز و خشک استفاده کنید. این ترکیب معمولاً در فرمولاسیون‌های موضعی مانند لوسیون، کرم یا فوم با غلظت ۱۰٪ عرضه می‌شود و اغلب با گوگرد ۵٪ ترکیب شده است.

    ابتدا صورت خود را با یک پاک‌کننده ملایم بشویید و خشک کنید. سپس لایه نازکی از لوسیون یا کرم سولفاستامید را روی نواحی آسیب‌دیده (جوش‌ها، قرمزی یا التهاب) بمالید و اجازه دهید کاملاً جذب شود. از تماس مستقیم با چشم‌ها، دهان و غشاهای مخاطی خودداری کنید.

    سولفاستامید را می‌توانید با بنزوئیل پراکساید برای اثر ضدباکتریایی بیشتر ترکیب کنید. در صورت استفاده همزمان با رتینوئیدها یا اسیدهای آلفاهیدروکسی، احتمال خشکی و تحریک افزایش می‌یابد، بنابراین استفاده را به تدریج شروع کنید. برای نتایج بهتر، درمان را حداقل ۸ تا ۱۲ هفته ادامه دهید.

  • نکات لایه‌بندی

    سولفاستامید را صبح و شب، دو بار در روز استفاده کنید.
    پس از پاک‌کننده و قبل از مرطوب‌کننده یا کرم ضد آفتاب بمالید.
    می‌توانید با بنزوئیل پراکساید ترکیب کنید برای افزایش اثر ضدباکتریایی و کاهش مقاومت آنتی‌بیوتیکی.
    در صورت استفاده همزمان با رتینوئیدها یا اسیدهای آلفاهیدروکسی، استفاده را به تدریج شروع کنید تا خشکی کاهش یابد.
    صبح‌ها حتماً از کرم ضد آفتاب با SPF 30 یا بالاتر استفاده کنید زیرا درمان آکنه پوست را حساس‌تر می‌کند.

  • هشدار کوتاه

    افراد مبتلا به حساسیت به سولفونامیدها، فوروزماید، تیازیدها یا سولفونیل‌اوره‌ها نباید از سولفاستامید استفاده کنند. در صورت بروز قرمزی شدید، سوزش یا خارش، استفاده را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید.

  • هشدار مفصل

    سولفاستامید برای اکثر افراد ایمن است، اما موارد احتیاطی زیر را در نظر بگیرید:

    • حساسیت متقاطع: افراد با سابقه حساسیت به سولفونامیدها (آنتی‌بیوتیک‌های سولفا)، فوروزماید (دیورتیک)، تیازیدها، سولفونیل‌اوره‌ها (داروهای دیابت) یا مهارکننده‌های کربنیک انیدراز نباید از این ترکیب استفاده کنند
    • جمعیت‌های خاص: افراد مبتلا به نقص آنزیم G6PD، بیماری‌های کلیوی یا کبدی، آسم، آلرژی، HIV/AIDS، لوپوس اریتماتوز، یا اختلالات خونی باید قبل از استفاده با پزشک مشورت کنند
    • نوزادان: استفاده در نوزادان کمتر از ۲ ماه منع مطلق دارد به دلیل خطر کرنیکتروس (افزایش بیلی‌روبین مغزی)
    • بارداری و شیردهی: در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه سوم) و شیردهی با احتیاط استفاده شود. سولفونامیدها می‌توانند از جفت عبور کنند و در شیر مادر ترشح شوند
    • عوارض جانبی: خشکی پوست، اریتم (قرمزی)، خارش و احساس ناراحتی ممکن است رخ دهد اما معمولاً خفیف و موقتی هستند. در صورت بروز واکنش‌های شدید، استفاده را متوقف کنید
    • تداخلات دارویی: از استفاده همزمان با محصولات حاوی PABA (اسید پارا آمینوبنزوئیک) یا استرهای PABA خودداری کنید زیرا اثر سولفاستامید را کاهش می‌دهند

    در صورت استفاده طولانی‌مدت، رشد بیش از حد ارگانیسم‌های غیرحساس (قارچ‌ها و باکتری‌های مقاوم) ممکن است رخ دهد. اگر عفونت جدید یا بدتر شدن علائم مشاهده شد، استفاده را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید.

  • یادداشت برچسب فارسی / IRC

    در بازار ایران، «سولفاستامید» بیشتر با نام INCI انگلیسی Sodium Sulfacetamide روی برچسب دیده می‌شود و در برخی برچسب‌ها به فارسی «سدیم سولفاستامید» یا «سولفاستامید سدیم» درج می‌گردد که با الگوی نام‌نویسی رایج در برچسب‌گذاری رسمی هم‌خوان است.​​
    این ترکیب در محصولات ضدآکنه وارداتی یا نیمه‌تخصصی (مانند لوسیون/فوم ۹–۱۰٪ و گاهی ترکیب با گوگرد ۵٪) بیشتر یافت می‌شود، آشنایی عمومی نسبت به آن کمتر از بنزوئیل پراکساید است و هنگام خرید باید به مجوز سازمان غذا و دارو و درج دقیق غلظت روی برچسب توجه شود تا انتخابی ایمن و مطابق دستور مصرف انجام شود.

  • یادداشت آلرژن/عطر

    سولفاستامید خود آلرژن‌زا نیست، اما افراد با حساسیت به سولفونامیدها ممکن است واکنش نشان دهند. فرمولاسیون‌های ترکیبی با گوگرد ممکن است بوی مشخصی داشته باشند، هرچند فرم‌های جدید فوم امولینت این بو را کاهش داده‌اند. برای پوست‌های حساس، قبل از استفاده کامل، تست پچ روی ناحیه کوچکی انجام دهید.

ترکیبات سازگار

۶ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد

ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)

۳ ترکیب

مشخصات شیمیایی

CAS Number
144-80-9
فرمول شیمایی ترکیب
C₈H₁₀N₂O₃S
وزن مولکولی
214.242 g/mol

منابع

۱۲ منبع
  1. Efficacy of Topical Sodium Sulfacetamide in the Treatment of Mild to Moderate Acne Vulgaris: A Comparative Double-Blind Randomized Clinical TrialTurkish Journal of Dermatology2011
  2. The Treatment of Rosacea: The Safety and Efficacy of Sodium Sulfacetamide 10% and Sulfur 5% Lotion (Novacet) is Demonstrated in a Double-Blind StudyJournal of Dermatological Treatment1997
  3. The Multifunctionality of 10% Sodium Sulfacetamide, 5% Sulfur Emollient Foam in the Treatment of Inflammatory Facial DermatosesJournal of Drugs in Dermatology2010
  4. The Use of Sodium Sulfacetamide in DermatologyCutis (Journal of Cutaneous Medicine and Surgery)2015
  5. Draft Guidance on Sulfacetamide Sodium - Clinical Endpoint Bioequivalence Study DesignFDA (Food and Drug Administration)2010
  6. Systemic Review of Antibiotic Resistance in Acne - Propionibacterium acnes Response to Antibiotics in Acne PatientsJournal of the American Academy of Dermatology1983
  7. Acne.org Clinical Study - Sodium Sulfacetamide / Sulfur Efficacy DataAcne.org (Dermatological Evidence Database)2025
  8. Safety and Tolerability of Sulfacetamide Sodium Topical Suspension USP 10% in Acne Vulgaris - Pharmacokinetic and Clinical EvaluationFDA Product Labeling and Clinical Pharmacology Data2020
  9. Old Drug—In a New System—Revisited: Sodium Sulfacetamide-Sulfur-Hydrocortisone CombinationCutis (Journal of Cutaneous Medicine and Surgery)1977
  10. Efficacy of Photodynamic Therapy on Rosacea: Comparison with Sodium Sulfacetamide 10% and Sulfur 5% Emollient FoamChinese Journal of Aesthetic Medicine (中华医学美学美容杂志)2013
  11. SCCS Notes of Guidance for the Testing of Cosmetic Ingredients and Their Safety Evaluation - 11th Revision (SCCS/1628/21)European Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS)2021
  12. New Study Supports SSA for Rosacea Treatment - 30% Sulfacetamide Treatment EfficacyDermatology Times2025

پرسش‌های پرتکرار

آیا سولفاستامید برای پوست حساس مناسب است؟

بله، فرمول‌های موضعی سولفاستامید به‌ویژه در حامل‌های ملایمی مانند فوم امولینت برای بسیاری از افراد با پوست حساس قابل‌تحمل هستند و گزارش‌ها نشان داده‌اند که انتخاب وسیله مناسب می‌تواند تحریک را کاهش دهد و پایبندی را افزایش دهد.

در عمل بالینی، استفاده از ترکیب سولفاستامید ۱۰٪ با گوگرد ۵٪ در قالب‌های مدرن، تجربه بوی گوگرد را کاهش داده و تحمل‌پذیری را بهبود داده است که برای پوست‌های مستعد قرمزی سودمند است.

اگر پوست بسیار واکنشی دارید، ابتدا یک تست پچ روی ناحیه کوچک انجام دهید و دفعات مصرف را به‌آرامی بالا ببرید تا سازگاری ایجاد شود و از تماس با نواحی مخاطی پرهیز کنید.

سولفاستامید را چگونه و چند بار در روز استفاده کنم؟

به‌طور معمول دوبار در روز (صبح و شب) روی پوست تمیز و خشک لایه نازکی از فرآورده سولفاستامید (۹–۱۰٪) اعمال می‌شود و از تماس با چشم‌ها، دهان و غشاهای مخاطی باید اجتناب کرد.

ترتیب پیشنهادی روتین: پاک‌کننده ملایم → سولفاستامید → مرطوب‌کننده سازگار → ضدآفتاب در صبح و تداوم مصرف برای ۸ تا ۱۲ هفته جهت کسب نتایج پایدار توصیه می‌شود.

در صورت خشکی یا سوزش، دفعات یا مقدار مصرف را کاهش دهید و از مرطوب‌کننده‌های غیرتحریک‌کننده برای حمایت از سد پوستی کمک بگیرید.

چه مدت طول می‌کشد تا با سولفاستامید نتیجه ببینم؟

برخی بهبودها معمولاً طی ۴ تا ۸ هفته مشاهده می‌شود و تداوم مصرف تا ۸ تا ۱۲ هفته برای پاسخ کامل‌تر رایج است.

در رزاسه، کارآزمایی دوسوکور با لوسیون ۱۰٪ سولفاستامید/۵٪ گوگرد کاهش معنی‌دار ضایعات و اریتم را در چند هفته اول نشان داده است که بازه زمانی انتظار را تقویت می‌کند.

در آکنه، فوم امولینت سولفاستامید/گوگرد بهبود قابل‌توجهی در شمارش ضایعات التهابی طی دوره پیگیری نشان داده است که با پایبندی مناسب قابل‌تقویت است.

آیا می‌توانم سولفاستامید را با بنزوئیل پراکساید، نیاسینامید یا اسید آزلائیک ترکیب کنم؟

بله، ترکیب سولفاستامید با بنزوئیل پراکساید به‌دلیل تفاوت سازوکارها می‌تواند هم‌افزایی داشته باشد و در راهبردهای استاندارد مدیریت آکنه به کاهش بار میکروبی و ریسک الگوهای مقاومت کمک کند.

ادغام با نیاسینامید و اسید آزلائیک نیز برای تعدیل التهاب و پشتیبانی از سد پوستی مفید است، هرچند پایش تحریک و تنظیم دفعات مصرف برای پوست‌های حساس توصیه می‌شود.

در روتین‌های چندجزئی، فاصله‌گذاری منطقی بین محصولات و شروع تدریجی شدت/تواتر استفاده، تحمل‌پذیری را افزایش می‌دهد و نتایج پایدارتر ایجاد می‌کند.

آیا همزمان با رتینوئیدها یا AHA/BHA از سولفاستامید استفاده کنم؟

استفاده همزمان ممکن است خشکی و تحریک تجمعی را افزایش دهد، بنابراین بهتر است آن‌ها را در نوبت‌های جداگانه (مثلاً سولفاستامید صبح و رتینوئید شب) یا با فاصله زمانی به‌کار برید.

در صورت استفاده از AHA/BHA غلیظ یا پیلینگ‌های قوی، ابتدا دفعات را کاهش دهید و تحمل‌پذیری را ارزیابی کنید تا از تشدید اریتم و سوزش جلوگیری شود.

پایبندی به مرطوب‌کننده‌های ملایم و ضدآفتاب روزانه، مدیریت تحریک را ساده‌تر می‌کند و اجازه می‌دهد مزایای هر جزء درمانی حفظ شود.

آیا سولفاستامید خطر مقاومت آنتی‌بیوتیکی دارد؟

سولفاستامید یک سولفونامید موضعی با مهار مسیر فولات باکتریایی است و الگوی مقاومت آن نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های کلاسیک آکنه مانند ماکرولیدها و لینکوزامیدها کمتر هم‌پوشانی دارد، هرچند رعایت اصول درمان ترکیبی همچنان توصیه می‌شود.

راهنماهای مدیریت آکنه پیشنهاد می‌کنند برای کاهش ریسک مقاومت، از ترکیب سازوکارهای متفاوت مانند افزودن بنزوئیل پراکساید در کنار عوامل ضدباکتریایی بهره گرفته شود.

پایبندی به مدت و دوز توصیه‌شده و پرهیز از مصرف ناپیوسته یا پراکنده، کارایی درمان را پایدارتر می‌سازد و احتمال ناکارآمدی را کاهش می‌دهد.

عوارض جانبی شایع سولفاستامید چیست و چطور مدیریت کنم؟

شایع‌ترین واکنش‌ها شامل خشکی، اریتم و سوزش خفیف است که معمولاً گذرا هستند و با کاهش دفعات مصرف یا افزودن مرطوب‌کننده سازگار کنترل می‌شوند.

انتخاب حامل‌های مدرن مانند فوم‌های امولینت می‌تواند بوی گوگرد را کاهش دهد و تجربه حسی و تحمل‌پذیری را بهبود بخشد بدون افت معنی‌دار اثربخشی.

در صورت بروز تحریک شدید یا علائم غیرمعمول، مصرف را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید و از تماس فرآورده با نواحی مخاطی پرهیز شود.

آیا سولفاستامید در دوران بارداری و شیردهی قابل استفاده است؟

برچسب فرآورده‌های موضعی سولفاستامید معمولاً توصیه به احتیاط در بارداری و شیردهی می‌کنند و تصمیم‌گیری باید با نظر پزشک و ارزیابی نسبت سود به خطر انجام شود.

اجتناب از مصرف غیرضروری، محدود کردن سطح تماس پوستی و تمرکز بر گزینه‌های با سابقه ایمنی مناسب‌تر از اصول رایج در مدیریت درماتولوژیک دوران بارداری است.

برای نوزادان، به‌ویژه زیر دو ماه، محدودیت‌ها شدیدتر است و باید طبق راهنمای برچسب و توصیه بالینی از مواجهه اجتناب شود تا ایمنی حداکثری رعایت گردد.

آیا سولفاستامید برای رزاسه مؤثر است؟

بله، در کارآزمایی دوسوکور، لوسیون سدیم سولفاستامید ۱۰٪ به‌همراه ۵٪ گوگرد نسبت به وسیله برتری نشان داده و کاهش معنی‌دار پاپول/پوستول و اریتم را طی چند هفته ایجاد کرده است.

فرمول‌های فوم امولینت نیز به‌عنوان حامل بهبوددهنده تجربه کاربری و کاهش بو/تحریک در کنار اثربخشی گزارش شده‌اند که می‌تواند پایبندی درمانی را در رزاسه ارتقا دهد.

ادغام با مراقبت‌های پایه مانند ضدآفتاب طیف‌گسترده و مرطوب‌کننده‌های ملایم نتایج را پایدارتر کرده و تحریک‌پذیری را کنترل می‌کند.

چه کسانی نباید از سولفاستامید استفاده کنند؟

افراد با حساسیت شناخته‌شده به سولفونامیدها و کسانی که سابقه واکنش به داروهای دارای گروه سولفونامید (مانند برخی دیورتیک‌ها و سولفونیل‌اوره‌ها) دارند، نباید از سولفاستامید استفاده کنند.

برای نوزادان زیر دو ماه، استفاده منع شده یا به‌شدت محدود است و رعایت هشدارهای برچسب ضروری است تا از خطرات بالقوه برای نوزاد پیشگیری شود.

در شرایط خاص مانند کمبود G6PD، بیماری‌های کبدی/کلیوی یا سابقه آلرژی‌های شدید، مشاوره پزشکی پیش از مصرف توصیه می‌شود تا تصمیم‌گیری مبتنی بر خطر–فایده انجام شود.