پپتیدها
زنجیره‌های کوتاه آمینو اسیدی که به عنوان پیام‌رسان سلولی برای تحریک کلاژن‌سازی و جوانسازی پوست عمل میکنند
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- Polypeptides، Oligopeptides، Amino Acid Chains، Matrikines
- نام‌های رایج فارسی
- پپتاید، پلی‌پپتیدها، آمینو پپتید
در یک نگاه
- عملکرد
- مرطوبکننده
- آرام‌بخش
- ترمیم‌کننده سد پوستی
- ضدالتهاب
- منبع/منشاء
- گیاهی
- حیوانی
- سنتتیک
- طبیعی
- ساخت آزمایشگاهی
- مناسب برای نوع پوست
- مناسب برای انواع پوست
- مناسب پوست بالغ
- نوع ترکیب
- مواد فعال
- رطوبت‌رسان‌ها
- فواید
- نگهداری رطوبت
میتوانم استفاده کنم؟
ایمن در بارداریبله
هیچ‌کدام از ثبت‌های این ماده در پایگاه ما محدودیتی در بارداری اعلام نکرده‌اند. این برچسب فقط وقتی «بله» می‌آید که همهٔ ثبت‌ها موافق باشند. اگر حتی یکی مخالف باشد هیچ برچسبی نمایش داده نمی‌شود — «اطلاعاتی نداریم» با «ناایمن» یکی نیست.
منبع
پایگاه مواد مؤثرهٔ هانالایف
سطح PH4.0-7.0
محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه میشود یا از پوست عبور نمیکند.
منبع
منابع همین صفحه
کومدون زایی0-1 (به طور کلی چوش زا نیست)
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب میتواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظت1-10%
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۴ نگرانی پوستی که این ماده در آنها بررسی شده است
چه کار می‌کند؟
پپتیدها زنجیره‌های کوتاهی از آمینو اسیدها هستند که به عنوان "بلوک‌های سازنده" پروتئینهای پوست مانند کلاژن و الاستین عمل میکنند. این ترکیبات هوشمند با نفوذ به لایههای عمقی‌تر پوست، سیگنال‌هایی را برای ترمیم و بازسازی سلولی ارسال میکنند.
مکانیسم عمل پپتیدها بسته به نوع آنها متفاوت است. برخی به عنوان "پپتیدهای سیگنال" عمل کرده و تولید کلاژن را تحریک میکنند، در حالی که برخی دیگر مانند "پپتیدهای مهارکننده انتقال‌دهنده عصبی" (مانند آرگیرلین) با کاهش انقباضات عضلانی عمل میکنند. مطالعات نشان دادهاند که پپتیدهای خاص میتوانند عمق چین و چروکها را به طور قابل توجهی کاهش دهند.
این ترکیبات برای انواع پوست، به ویژه پوست‌های دارای علائم پیری و آسیب‌دیده، مناسب هستند. پپتیدها معمولاً در غلظت‌های متفاوت (از ۱٪ تا ۱۰٪ بسته به نوع پپتید) در سرم‌ها و کرمهای جوانساز استفاده میشوند و به دلیل سازگاری بالا، به ندرت باعث ایجاد حساسیت میشوند.
درباره‌ی پپتیدها
پپتایدها (Peptides) چیستند؟ پپتیدها (یا همان پپتایدها) زنجیره‌های کوتاهی از آمینو اسیدها هستند که به عنوان "بلوک‌های سازنده" پروتئینهای ضروری پوست مانند کلاژن، الاستین و کراتین عمل میکنند. این…
مزایا
کاهش عمق چینوچروک صورت
پپتیدهای سیگنال مثل Palmitoyl Pentapeptide‑4 و تتراپپتید‑۶۸ با تقلید از تکه‌های کلاژن تجزیه‌شده، فیبروبلاست‌ها را به تولید کلاژن و سایر اجزای ماتریکس خارج‌سلولی تحریک میکنند. در یک کارآزمایی دو‌سو‌کور، استفاده از کرم حاوی ۰٫۰۰۵٪ Palmitoyl Pentapeptide‑4 دور چشم به مدت ۲۸ روز، حدود ۱۸٪ کاهش در عمق چین، ۳۷٪ کاهش در ضخامت چین و ۲۱٪ افزایش در سفتی پوست نسبت به پلِسبو نشان داد. مطالعه دیگری روی فرمولاسیون حاوی Tetrapeptide‑68 (۱۰۰ ppm) طی ۱۲ هفته، کاهش معنیدار در عمق و تعداد چروک‌های پری‌اوربیتال و بهبود شاخص‌های الاستیسیته را گزارش کرده است. معمولاً بهبود قابل مشاهده خطوط ریز در ۴ تا ۸ هفته و تغییرات عمیق‌تر در ۸ تا ۱۲ هفته استفاده مداوم دیده میشود.
افزایش سفتی، الاستیسیته و دانسیته پوست
ترکیب چند پپتید (پپتاید) با هم میتواند به‌صورت همافزا بیان ژن‌ها و پروتئینهای کلاژن نوع I، III، IV و XVII و همچنین آنزیم لیزیل‌اکسیداز (مسئول اتصال متقاطع الیاف کلاژن) را در فیبروبلاست‌ها افزایش دهد و شبکه کلاژنی را منظم‌تر کند. در یک مطالعه بالینی ۵۶ روزه روی کرم حاوی هفت پپتید فعال بههمراه سیلیبین، الاستیسیته پوست حدود ۱۲٫۵٪، سفتی ۲۰٫۷٪ و دانسیته درم تا ۷۸٪ افزایش یافت و همزمان مساحت و حجم چروکها به‌طور معنی‌داری کاهش پیدا کرد. این تغییرات ساختاری معمولاً بعد از حدود ۴ هفته شروع و در هفته‌های ۸ تا ۱۲ واضح‌تر میشوند.
بهبود خطوط بیانی بدون تهاجم
پپتیدهای شبه‌نورومدولاتور مانند Acetyl Hexapeptide‑8 با تداخل در کمپلکس پروتئینی دخیل در آزادسازی استیل‌کولین، شدت انقباض عضلات سطحی صورت را کاهش میدهند و به این ترتیب از عمیق‌تر شدن خطوط اخم و پنجه‌کلاغی جلوگیری میکنند. در یک کارآزمایی تصادفی دو‌سو‌کور، استفاده موضعی از یک درمان حاوی ترکیب پپتیدهای نورومدولاتور و ترمیمی دو بار در روز به مدت ۱۲ هفته، کاهش معنیدار در شدت خطوط بیانی و بهبود کلی سلامت پوست نسبت به پلِسبو نشان داد. مرورها و دادههای بالینی موجود برای Acetyl Hexapeptide‑8 نشان میدهند که فرمولهای حاوی غلظت‌های تا حدود ۱۰٪ میتوانند در حدود ۳۰ تا ۴۹٪ عمق چروک را در ۴ تا ۸ هفته کم کنند، هرچند این اعداد وابسته به فرمول و طراحی مطالعه هستند.
تقویت سد پوستی و ترمیم پس از اقدامات تهاجمی سبک
برخی پپتیدها با تحریک سنتز عناصر ماتریکس خارج‌سلولی و تنظیم پاسخ التهابی، سرعت بازسازی سد پوستی را بعد از آسیب‌هایی مثل لیزر فرکشنال افزایش میدهند. در یک کارآزمایی تصادفیِ «نیم‌صورت» پس از لیزر فرکشنال غیرابلیتیو، فرمول حاوی یک پپتید سنتتیک (MCP) در مقایسه با پماد ترمیم‌کننده استاندارد، بهبود مشابه در سرعت ترمیم بالینی و همزمان بهبود بیشتر در شاخص‌های سفتی، بافت و دانسیته درم طی ۲۸ روز نشان داد. در مطالعه‌ای دیگر، کرم حاوی پپتید OS‑01 (Peptide‑14) طی ۱۲ هفته عملکرد سد پوستی را بهبود و برخی نشانگرهای التهابی سیستمیک را کاهش داد که حاکی از اثر ترمیمی فراتر از سطح پوست است.
کاهش التهاب و «اینفلام‌اِیجینگ» پوست
پپتیدهای (پپتایدهای) ضدالتهابی مانند Acetyl Dipeptide‑31 Amide میتوانند آزادسازی سیتوکین‌های التهابی نظیر IL‑4، IL‑6، IL‑8، IL‑17 و TNF‑α را در مدل‌های پوستی کاهش دهند و همزمان تولید پروکلاژن، الاستین، دکورین، فیبرونکتین و اسید هیالورونیک را افزایش دهند. در مطالعه‌ای که از این پپتید در یک محصول ضدپیری استفاده شد، بهبود قابل توجه در شلی، افتادگی، خطوط ظریف و یکنواختی رنگ پوست در طی ۱۶ هفته گزارش شد و تحمل‌پذیری محصول نیز خوب بود. سنوتراپیک پپتید OS‑01 هم در مدل‌های آزمایشگاهی، بار سلول‌های پیر و نشانگرهای التهابی مرتبط با پیری پوست را کاهش داده است که میتواند به کند شدن روند «اینفلام‌ایجینگ» کمک کند.
کاهش بار سلول‌های پیر و علائم پیری زیستی
سنوتراپیک پپتیدها مانند Peptide‑14 (OS‑01) با هدف قرار دادن مسیرهای مولکولی مرتبط با پیر شدن سلولی، تعداد سلول‌های پیر در مدل‌های پوست انسان را کاهش داده و بیان ژن‌های مرتبط با ترمیم و جوانسازی را بهبود میدهند. در یک کارآزمایی بالینی ۱۲ هفته‌ای روی فرمول موضعی حاوی OS‑01، بهبود در سد پوستی، بافت، رطوبت و شاخص‌های ظاهری پیری گزارش شد و همزمان برخی نشانگرهای التهابی سیستمیک در گروه مداخله کاهش پیدا کرد. مرور اخیر در مورد پپتیدها نیز این دسته را به عنوان کاندیدای نوظهور برای پیشگیری و درمان پیری پوست با مکانیسم‌های چندگانه (تحریک ECM، اثرات ضدالتهابی و سنوتراپیک) معرفی می‌کند.
بهبود رطوبت، الاستیسیته و چروک با پپتیدهای کلاژن خوراکی
پپتیدهای کلاژن خوراکی با وزن مولکولی پایین پس از جذب، میتوانند سنتز کلاژن و گلیکوزآمینوگلیکان‌ها را در پوست از داخل بدن تحریک کنند و به این ترتیب بر رطوبت، الاستیسیته و ساختار درم اثر بگذارند. در یک کارآزمایی تصادفی دو‌سو‌کور، مصرف روزانه ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلاژن پپتید کم‌وزن به مدت ۱۲ هفته باعث بهبود معنیدار در رطوبت، الاستیسیته و کاهش چینوچروک صورت نسبت به پلِسبو شد. مطالعه دیگری روی نوشیدنی حاوی کلاژن پپتید نشان داد که پس از ۸ هفته، رطوبت پوست تا حدود ۲۸٪ افزایش یافت و ۹۱٪ شرکت‌کنندگان افزایش رطوبت داشتند، در حالی که در گروه پلِسبو فقط ۲ نفر چنین افزایشی را تجربه کردند؛ همچنین این مکمل از افزایش تعداد چروک‌های عمیق در طول ۱۲ هفته پیشگیری کرد. چند کارآزمایی اخیر نیز نشان دادهاند که مکمل‌های حاوی کلاژن پپتید و ریزمغذی‌ها میتوانند در ۸ تا ۱۲ هفته، چروکها را کاهش و الاستیسیته و ظاهر کلی پوست را بهبود دهند بدون گزارش عوارض قابل توجه.
فرم‌های رایج
سرمهای جوانساز
رایج‌ترین و موثرترین فرم با غلظت بالا (معمولاً ۵ تا ۱۰ درصد ترکیب پپتیدی) که برای نفوذ عمیق طراحی شده است
کرمهای دور چشم
بسیار محبوب برای کاهش خطوط پنجه کلاغی، معمولاً حاوی پپتیدهای نورومدولاتور مانند آرگیرلین
مرطوب‌کننده‌های صورت
فرم پایدارتر برای تقویت سد محافظتی، اغلب حاوی پپتیدهای سیگنال برای استفاده روزمره
بوسترهای پپتیدی
کنسانتره‌های مایع که میتوانند به سرم یا کرمهای دیگر اضافه شوند تا خاصیت ضد پیری آنها را افزایش دهند
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
پپتیدها را میتوانید با خیال راحت دو بار در روز، صبح و شب استفاده کنید. این ترکیبات برخلاف برخی اکتیوهای قوی، باعث حساسیت پوست به نور خورشید نمیشوند و برای استفاده در تمام فصول سال مناسب هستند.
برای بهترین نتیجه، محصولات حاوی پپتید (معمولاً سرم‌ها) را روی پوست تمیز و کمی مرطوب بمالید. اگر از سرمهای آبکی استفاده میکنید، ۳ تا ۵ قطره برای کل صورت و گردن کافی است. به آرامی با حرکات ضربه‌ای محصول را جذب پوست کنید و سپس از مرطوبکننده برای قفل کردن رطوبت و پپتیدها در پوست استفاده نمایید.
بسیاری از پپتیدها خاصیت «آب‌دوست» دارند و به تنهایی نمی‌توانند به خوبی از سد چربی پوست عبور کنند؛ بنابراین فرمولاسیون محصول بسیار مهم است. ترکیب پپتیدها با نیاسینامید یا هیالورونیک اسید کاملاً ایمن است و میتواند اثرات ضد پیری و آبرسانی را تقویت کند. نتایج اولیه معمولاً پس از ۴ تا ۸ هفته استفاده مداوم آشکار میشود.
نکات لایه‌بندی
- بهترین زمان استفاده: صبح و شب روی پوست تمیز
- ترتیب لایه‌بندی: بعد از پاک‌کننده و تونر، قبل از مرطوبکننده و روغنها
- ترکیب با رتینول: استفاده همزمان ایمن است و اثر جوانسازی را دوچندان می‌کند
- احتیاط در ترکیب: از مصرف همزمان پپتیدهای مس (Copper Peptides) با ویتامین C خالص (L-Ascorbic Acid) خودداری کنید
- نکته pH: پپتیدها در محیط اسیدی قوی (مانند لایهبردارهای AHA با pH زیر ۳) ممکن است کارایی خود را از دست بدهند؛ بین مصرف آنها ۱۵-۲۰ دقیقه فاصله دهید
هشدار کوتاه
برای اکثر افراد ایمن است؛ پپتیدهای (پپتایدهای) مس ممکن است در پوست‌های بسیار حساس باعث تحریک شوند.
هشدار مفصل
پپتیدها به طور کلی دارای پروفایل ایمنی بسیار بالایی هستند و حتی برای پوست‌های حساس نیز مناسب در نظر گرفته میشوند. با این حال، واکنش‌های نادر ممکن است رخ دهد.
پپتیدهای مس (Copper Peptides): استفاده بیش از حد یا غلظت‌های بسیار بالا از این نوع پپتید ممکن است باعث واکنش‌های اکسیداتیو و حساسیت پوستی شود. در موارد نادر، استفاده همزمان با ویتامین C خالص میتواند باعث خنثی شدن اثر هر دو ترکیب یا تغییر رنگ موقت پوست شود.
تحریک اولیه: برخی افراد ممکن است هنگام شروع استفاده از پپتیدهای قوی (مانند Matrixyl 3000 در غلظت بالا) احساس گزگز خفیف تجربه کنند که معمولاً با سازگاری پوست از بین می‌رود. اگر قرمزی یا خارش مداوم داشتید، مصرف را قطع کنید.
یادداشت برچسب فارسی / IRC
- نام‌های رایج برچسب فارسی: پپتید، پپتیدها، کمپلکس پپتیدی
- تنوع نام‌گذاری: برندهای ایرانی معمولاً روی برچسب از عبارت "پپتید" یا "کمپلکس پپتیدی" استفاده میکنند (مثلاً "سرم پپتید طلایی" یا "کرم حاوی پپتید ماتریکسیل").
- نام‌های اختصاصی: برخی برندها از نام‌های تجاری مانند Matrixyl، Argireline، یا Syn-Ake روی برچسب استفاده میکنند که باید مخاطبان را از معادل فارسی آنها آگاه کرد.
- نکته مهم: اگر برچسب فقط "پپتید" بنویسد، معمولاً کوکتلی از چند پپتید است نه یک پپتید خاص.
- راهنمای خواندن برچسب: اگر در لیست ترکیبات واژه‌هایی مانند Palmitoyl Pentapeptide-4، Acetyl Hexapeptide-8، یا Copper Tripeptide-1 ببینید، محصول حاوی پپتیدهای فعال است.یادداشت آلرژن/عطر
پپتایدها به عنوان ترکیبات ایمن در دوران بارداری و شیردهی شناخته میشوند. برخلاف رتینوئیدها که باید قطع شوند، پپتیدها (پپتایدها) جایگزین عالی برای ادامه درمان‌های ضد پیری در این دوران حساس هستند. با این حال، همیشه بررسی لیست کامل ترکیبات محصول (برای اطمینان از عدم وجود سایر مواد ممنوعه) توصیه میشود.
ترکیبات سازگار
۳۴ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد — ۸ مورد اول
مشخصات شیمیایی
- فرمول شیمایی ترکیب
- Variable
- وزن مولکولی
- Variable
منابع
۱۲ منبع
- Peptides: Emerging Candidates for the Prevention and Treatment of Skin Senescence: A ReviewBiomolecules2025
- Anti-Wrinkle Benefits of Peptides Complex Stimulating Skin Basement Membrane Proteins ExpressionInternational Journal of Molecular Sciences2019
- A Randomized, Double-blind, Placebo-controlled Clinical Study Investigating the Efficacy and Tolerability of a Peptide Serum Targeting Expression LinesThe Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology2021
- Topical Peptide Treatments with Effective Anti-Aging ResultsCosmetics2017
- Senotherapeutic peptide treatment reduces biological age and senescence burden in human skin modelsnpj Aging2023
- Effectiveness of a formulation containing peptides and vitamin C in treating signs of agingJournal of Cosmetic Dermatology2020
- Collagen peptides affect collagen synthesis and the expression of collagen, elastin, and versican genes in cultured human dermal fibroblastsFrontiers in Medicine2024
- Role of topical peptides in preventing or treating aged skinInternational Journal of Cosmetic Science2009
- Peptides in skincare: their regenerative benefitsJournal of Aesthetic Nursing2025
- Clinical evidence of the efficacy and safety of a new multi-peptide anti-aging topical eye serumJournal of Cosmetic Dermatology2022
- Palmitoyl Pentapeptide-4 (Matrixyl) vs. Retinol for Anti-AgingInternational Journal of Cosmetic Science2005
- The Clinical Evidence-Based Paradigm of Topical Anti-Aging Skincare Formulations Enriched with Bio-Active Peptide SA1-III (KP1)International Journal of Molecular Sciences2022