بنزوئیل پراکسید
عامل ضدآکنه اکسیدکننده که با از بین بردن C. acnes، اثر رفع کومدون و کاهش التهاب، به بهبود جوش‌های التهابی و سرسیاه کمک میکند.
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- Dibenzoyl Peroxide، BPO، Benzoperoxide
- نام‌های رایج فارسی
- بنزوئیل پراکساید، پراکسید بنزوئیل
میتوانم استفاده کنم؟
ایمن در بارداریبله
هیچ‌کدام از ثبت‌های این ماده در پایگاه ما محدودیتی در بارداری اعلام نکرده‌اند. این برچسب فقط وقتی «بله» می‌آید که همهٔ ثبت‌ها موافق باشند. اگر حتی یکی مخالف باشد هیچ برچسبی نمایش داده نمی‌شود — «اطلاعاتی نداریم» با «ناایمن» یکی نیست.
منبع
پایگاه مواد مؤثرهٔ هانالایف
کومدون زایی0 (غیرکمدوژنیک)
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب میتواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظت2.5-10%
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۲ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است
چه کار میکند؟
بنزوئیل پراکسید یک ترکیب آلی پراکسیدی با عملکرد موضعی در درمان آکنه است که بهعنوان یک اکسیدکننده موضعی، هم باکتریکشی سریع علیه Cutibacterium Acnes و هم اثر کومدولیتیک(رفع کومدون) ارائه می‌دهد.
این ماده پس از تماس با پوست تجزیه شده و رادیکال‌های آزاد اکسیژن و بنزوئیک اسید ایجاد میکند که رشد میکروب‌های آکنه را مهار کرده، به باز شدن کمدون‌ها کمک میکند و التهاب موضعی را کاهش می‌دهد.
در محصولات پوستی با غلظتهای رایج ۲٫۵ تا ۱۰٪ به‌کار می‌رود و میتواند به‌صورت تک‌درمانی یا در کنار رتینوئیدها و آنتیبیوتیکهای موضعی استفاده شود تا کارایی افزایش یافته و احتمال بروز مقاومت آنتی‌بیوتیکی کاهش یابد.
درباره‌ی بنزوئیل پراکسید
بنزوئیل پراکسید چیست؟ بنزوئیل پراکسید (Benzoyl Peroxide) یک ترکیب آلی از خانواده پراکسیدها با خاصیت اکسیدکنندگی است که دهه‌هاست بهعنوان استاندارد مراقبت موضعی آکنه در سطح جهان شناخته میشود و در…
مزایا
کاهش ضایعات التهابی آکنه
باکتریکشی سریع علیه Cutibacterium acnes و تعدیل التهاب موجب کاهش پاپول‌ها و پوستول‌ها میشود و معمولاً طی ۱–۲ هفته نخست علائم بهبود ظاهر میشود و با تداوم تا ۸–۱۲ هفته پایدارتر می‌گردد.
اثر کومدولیتیک(رفع کومدون) و باز کردن منافذ
با کمک به رفع انسداد مجاری فولیکولی و کاهش تجمع کراتین و سبوم، کومدون‌های باز و بسته کاهش می‌یابد و زمینه تشکیل ضایعات التهابی ثانویه محدود میشود.
مهار بار میکروبی و کاهش مقاومت آنتی‌بیوتیکی
مکانیسم اکسیدکننده غیر اختصاصی BPO فشار انتخابی مقاومت را کاهش می‌دهد و همراهی آن با آنتیبیوتیکهای موضعی برای مهار/وارون‌سازی الگوهای مقاومت C. acnes حیاتی گزارش شده است.
اثربخشی با غلظتهای پایین و تحملپذیری بهتر
کارآزمایی فاز III نشان داد ژلهای ۲٫۵٪ و ۵٪ هر دو مؤثرند و انتخاب غلظت پایینتر میتواند تحریک را کم کند بدون افت معنادار اثربخشی در بسیاری از بیماران.
کارآمدی در شوینده‌های کوتاه‌تماس
دادههای in vitro نشان می‌دهد غلظتهای ۵–۱۰٪ طی حدود ۳۰ ثانیه اثر باکتریکشی دارند که مبنایی برای طراحی شوینده‌های زمان‌تماس کوتاه فراهم میکند، در حالیکه غلظتهای پایینتر به تماس طولانی‌تر نیاز دارند.
پوشش مؤثر آکنه بدن و بهبود تداوم درمان
کلُث/دستمال فومی ۶٪ BPO گزینهای کاربردی برای نواحی وسیع بدن است و ارزیابی‌ها نشان می‌دهد ویژگی‌های زیبایی‌شناختی و ترجیح بیمار میتواند پیروی از درمان را بهبود دهد.
هم‌افزایی در فرمولهای ترکیبی ثابت
ترکیب BPO با آداپالن و/یا کلیندامایسین در مطالعات فاز ۲ و ۳ اثربخشی و ایمنی معناداری را در آکنه متوسط تا شدید نشان داده و گزینهای کارآمد برای کنترل التهاب و پیشگیری از مقاومت است.
بهبود تحمل با هم‌فرمولی‌های ملایم
در یک مطالعه کوچک، کرمی با ۴٪ BPO و ۴٪ نیاسینامید باعث شد جوش‌ها کمتر شوند، پوست کمتر اذیت شود و تعادل میکروبیوم پوست بهتر شود.
فرم‌های رایج
ژل/کرم بدون نیاز به شستوشو ۲٫۵–۵٪
مناسب صورت؛ شروع با ۲٫۵٪ یا ۵٪ برای تعادل اثربخشی/تحملپذیری.
شوینده/فوم شستوشو ۴–۱۰٪
برای صورت/بدن؛ نیازمند زمان تماس ۳۰–۶۰ ثانیه سپس آبکشی.
دستمال/کلُث فومی ۶٪
کاربرد آسان برای آکنه تنه؛ ارزیابی ترجیح و پذیرش بیمار گزارش شده است.
ژل ترکیبی آداپالن ۰٫۱٪ + بنزوئیل پراکسید ۲٫۵٪
اثربخشی مؤثر در درمان و نگه‌دارنده ۲۴ هفته‌ای گزارش شده است.
ژل ترکیبی کلیندامایسین/بنزوئیل پراکسید/آداپالن (BPO ~3.1٪)
کارآزماییهای فاز ۲ و ۳ اثربخشی و ایمنی را در آکنه متوسط تا شدید نشان دادهاند.
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
برای آکنه صورت و بدن، ترجیحاً شب‌ها شروع کنید و در هفتههای نخست ۲–۳ شب در هفته استفاده کنید؛ در صورت تحمل، به استفادهٔ شبانه یا دو بار در روز (صبح پاک‌شونده/شب بدون نیاز به شستوشو) برسانید.
شوینده‌های حاوی بنزوئیل پراکسید را روی پوست مرطوب ۳۰–۶۰ ثانیه ماساژ دهید و آبکشی کنید؛ دادههای آزمایشگاهی نشان می‌دهد غلظتهای بالاتر میتوانند طی ۳۰ ثانیه اثر باکتریکشی داشته باشند، هرچند تماس طولانی‌تر برای غلظتهای پایینتر مفید است.
فرآورده‌های بدون نیاز به شستوشو (۲٫۵–۵٪) را لایه نازک روی نواحی مستعد (نه فقط روی تک جوش) بزنید، از تماس با چشم، لب و زخم باز پرهیز کنید، میتوانید در شروع «تماس کوتاه» ۵–۱۰ دقیقه‌ای سپس شستوشو را برای کاهش تحریک به‌کار ببرید و تدریجاً زمان تماس را افزایش دهید؛ پس از آن مرطوبکننده و صبح‌ها ضدآفتاب طیف‌گسترده الزامی است.
ترکیب با رتینوئیدها (مثلاً آداپالن) و/یا آنتیبیوتیکهای موضعی در قالب ژلهای ترکیبی شواهد اثربخشی قوی دارد؛ برای تحمل بهتر میتوان شبهای متناوب با رتینوئیدها کار کرد یا طبق برچسب از فرآورده ترکیبی ثابت استفاده نمود؛ نیاسینامید میتواند تحملپذیری را بهبود دهد.
نکات لایه‌بندی
شب‌ها با دفعات یک شب در میان شروع و در صورت تحمل، به هر شب افزایش دهید.
پس از پاک‌کننده، روی پوست خشک یک لایه نازک بزنید و سپس مرطوبکننده ملایم استفاده کنید.
برای کاهش تحریک، روش ساندویچ (مرطوبکننده نازک قبل و بعد) را به‌کار ببرید.
با رتینوئیدها هم‌زمان‌سازی نکنید مگر طبق برچسب فرآورده ترکیبی؛ در غیر این صورت شبهای متناوب یا تفکیک زمان صبح/شب را رعایت کنید.
برای کاهش مقاومت باکتریایی، اگر از آنتیبیوتیک موضعی استفاده میشود، ترجیحاً در قالب ترکیب ثابت با بنزوئیل پراکسید یا همراه آن باشد.هشدار کوتاه
خشکی، پوسته‌ریزی، سوزش و قرمزی در شروع شایع است؛ دفعات را کاهش دهید و از مرطوبکننده استفاده کنید. پارچهها و موها را روشن/سفید میکند؛ از تماس با حوله، روبالشی و ابرو/ریش رنگشده پرهیز کنید.
هشدار مفصل
بنزوئیل پراکسید برای اغلب افراد در کاربرد موضعی ایمن و مؤثر است، اما رعایت احتیاطات زیر به بهبود تحمل و کاهش عوارض کمک میکند.
- تحریک پوستی (خشکی، سوزش، پوسته‌ریزی): با دفعات کمتر آغاز کنید، از مرطوبکننده استفاده کنید و در صورت نیاز «تماس کوتاه» ۵–۱۰ دقیقه‌ای سپس آبکشی را طی هفتههای اول به‌کار ببرید.
- حساسیت و آلرژی: در اقلیتی از افراد «درماتیت تماسی آلرژیک» رخ می‌دهد و موارد نادر با تظاهر شبه آنافیلاکسی گزارش شده است؛ در صورت خارش منتشر، تورم یا کهیر، مصرف را قطع و ارزیابی پزشکی انجام دهید.
- فتوحساسیت و مراقبت روزانه: اگرچه نورخورشید محرک مستقیم اصلی نیست، اما پوست تحریک‌شده در برابر UV آسیب‌پذیرتر است؛ در طول روز ضدآفتاب طیف‌گسترده به‌صورت پیوسته استفاده شود.
- برهم‌کنش با رتینوئیدها: آداپالن در ترکیب ثابت با بنزوئیل پراکسید پایدار و اثربخش است؛ درباره ترتینوئین، بسته به فرمولاسیون، هم‌زمانی میتواند تحریک را افزایش دهد، لذا مگر در محصولات طراحی‌شده، جداسازی زمانی یا شبهای متناوب توصیه میشود.
- مقاومت آنتی‌بیوتیکی: از آنتیبیوتیکهای موضعی (مانند کلیندامایسین) به‌تنهایی پرهیز کنید و ترجیحاً آن‌ها را همراه/در ترکیب ثابت با بنزوئیل پراکسید به‌کار برید.
- مسائل پایداری/بنزن: برخی گزارشها از تشکیل بنزن در بعضی فرآورده‌های BPO مطرح شده است؛ محصول را در دمای خنک، دور از گرما/نور نگهداری کنید، درب را کاملاً ببندید و فرآورده‌های منقضی را دور بریزید؛ مطالعه جمعیتی اخیر افزایش بنزن خون را با مصرف معمول نشان نداد.
- سایر نکات: از تماس با پارچهها، موهای رنگشده و ابرو/ریش خودداری کنید زیرا خاصیت رنگبَری دارد؛ از نواحی آسیب‌دیده یا زخم‌های باز دوری کنید.
گروه‌های خاص: در بارداری و شیردهی بهطور کلی با جذب سیستمیک حداقلی ایمن تلقی میشود؛ از تماس با ناحیه سینه در دوران شیردهی پرهیز کنید و در صورت نگرانی با پزشک مشورت کنید.
یادداشت برچسب فارسی / IRC
در بازار ایران، «بنزوئیل پراکسید» بهعنوان یک ترکیب ضدآکنه شناخته‌شده در قالب ژل/کرم بدون نیاز به شستوشو ۲٫۵–۵٪ و شوینده‌های ۴–۱۰٪ توسط برندهای داخلی و وارداتی عرضه میشود و آگاهی مصرف‌کننده نسبت به آن بالاست، هرچند تحملپذیری و نحوه شروع تدریجی هنوز نیاز به توضیح دارد.
روی برچسب‌ها معمولاً INCI انگلیسی «Benzoyl Peroxide» یا شکل فارسی «بنزوئیل پراکسید/پراکسید بنزوئیل» درج میشود و برخی تولیدکنندگان درصد دقیق را به‌صورت برجسته ذکر میکنند؛ توصیه میشود خریداران به درج مجوز سازمان غذا و دارو، تاریخ انقضا و شرایط نگهداری (دوری از گرما/نور) توجه ویژه داشته باشند و از تماس محصول با پارچهها/موهای رنگشده که ممکن است روشن شوند پرهیز کنند.یادداشت آلرژن/عطر
بنزوئیل پراکسید ذاتاً عطر نیست و معمولاً آلرژن شایع عطری محسوب نمی‌شود، اما خودِ ماده میتواند در اقلیتی حساسیت تماسی ایجاد کند؛ اگر پوست حساسی دارید، فرآورده‌های بی‌عطر انتخاب و قبل از استفاده کامل، تست نقطه‌ای انجام دهید.
ترکیبات سازگار
۵ ترکیبی که میتوان با این ماده استفاده کرد
ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)
۲۳ ترکیب
- آلفا آربوتین
- آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA)
- الکل دنات (اتانول غیرقابل خوردن)
- بتا هیدروکسی اسیدها (BHA)
- پپتید مسی سهتایی
- پلیدئوکسیریبونوکلئوتید
- ترانگزامیک اسید
- ترتینوئین
- تریگلیسرید کاپریلیک/کاپریک
- توکوفرول (ویتامین E)
- داروتوزید
- رتینال
- رتینول
- رتینیل پالمیتات
- روغن درخت چای
- زینک اکساید
- فرولیک اسید
- کاپریلیک
- گلیکولیک اسید
- لاکتیک اسید
- ویتامین C
- ویتامین E
- هیدروکینون
مشخصات شیمیایی
- CAS Number
- 94-36-0
- وزن مولکولی
- 242.23 g/mol (C14H10O4)
منابع
۸ منبع
- Open-label, randomized, multicenter, phase III study to evaluate long-term efficacy and safety of 2.5% vs 5% benzoyl peroxide gels in acne vulgarisThe Journal of Dermatology (Wiley)2017
- Minimum Contact Time of 1.25%, 2.5%, 5%, and 10% Benzoyl Peroxide for a Bactericidal Effect Against Cutibacterium acnesClinical, Cosmetic and Investigational Dermatology (Dove Medical Press)2022
- Topical benzoyl peroxide for acne: current evidence for monotherapy or add-onPubMed-indexed review (journal per PubMed record)2020
- Evaluation of maintenance therapy for acne vulgaris using adapalene 0.1%/benzoyl peroxide 2.5% gel and benzoyl peroxide 2.5% gel for 24 weeksThe Journal of Dermatology (Wiley)2023
- Clindamycin phosphate 1.2%/adapalene 0.15%/benzoyl peroxide 3.1% gel for moderate-to-severe acne: two randomized phase 3 trialsJournal of the American Academy of Dermatology (Elsevier)2023
- Studies on the percutaneous absorption of benzoyl peroxide; conversion to benzoic acid; systemic exposure minimalArzneimittelforschung1982
- Opinion on the use of benzoyl peroxide, hydroquinone and related substances (regulatory/safety context)European Commission (SCCS/SCCNFP legacy)2005
- Benzoyl Peroxide Drug Products Form Benzene (safety notice and analysis)Environmental Health Perspectives (NIEHS)2024