ترتینوئین
ترتینوئین (اسید رتینوئیک) یک رتینوئید تجویزی با اثربخشی بالا برای کاهش چروک‌ها، روشن‌تر شدن لکه‌ها و بازسازی پوست آسیب دیده از آفتاب است.
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- All-trans Retinoic Acid، All-trans Vitamin A Acid، ATRA، Retinoic Acid (all-trans)، (2E,4E,6E,8E)-3,7-Dimethyl-9-(2,6,6-trimethylcyclohex-1-en-1-yl)nona-2,4,6,8-tetraenoic acid
- نام‌های رایج فارسی
- تریتینوئین، اسید رتینوئیک، تمام‌ترانس اسید رتینوئیک
میتوانم استفاده کنم؟
سطح PHpKa حدود ۴٫۸ (اندازه‌گیری pH بر حسب فرمول نهایی؛ پایداری معمولاً در بازه ۵ تا ۷)
محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه میشود یا از پوست عبور نمی‌کند.
منبع
منابع همین صفحه
کومدون زایی0 (غیرکومدوژنیک)
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب می‌تواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظت۰٫۰۰۱٪ تا ۰٫۱٪ (بسته به نسخه و فرمولاسیون تجویزی)
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا میرود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۹ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است — ۸ مورد اول
چه کار می‌کند؟
ترتینوئین یا تمام‌ترانس اسید رتینوئیک (ATRA) قدرتمندترین شکل ویتامین A با اثر مستقیم بر گیرنده‌های هسته‌ای RAR است و فرایندهای ترمیمی پوست را فعال می‌کند. برآیند آن کاهش چینوچروک، یکنواخت‌تر شدن رنگ پوست و بهبود بافت و قوام پوست است.
این ماده با افزایش ساخت کلاژن و مهار آنزیم‌های تخریب‌کننده آن، ساختار درم را تقویت می‌کند. همزمان از مسیر مهار تیروزیناز و تسریع نوسازی سلولی، تجمع ملانین را کاهش میدهد و به روشن‌تر شدن لکه‌ها کمک می‌کند.
ترتینوئین در قالب دارویی و تحت تجویز پزشک استفاده میشود و در محصولات آرایشی مجاز نیست. تجربه کاربری مشابه اما ملایمتر را می‌توان با پیش‌سازها مانند رتینول و رتینالدهید در محصولات آرایشی به‌دست آورد.
درباره‌ی ترتینوئین
ترتینوئین چیست؟ ترتینوئین که به نام تمام‌ترانس اسید رتینوئیک (ATRA) نیز شناخته میشود، شکل فعال و مستقیم ویتامین A است که بدون نیاز به تبدیل آنزیمی بر گیرنده‌های هسته‌ای اثر می‌گذارد. این ویژگی، آن…
مزایا
کاهش چینوچروک عمیق و ظریف
با فعال‌سازی RAR و افزایش سنتز کلاژن I/III و مهار MMPها، خطوط ریز و عمقی به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ بخش مهمی از بهبود طی ۳ تا ۶ ماه رخ میدهد و با تداوم مصرف پایدارتر میشود.
روشنسازی لکه‌ها و یکنواخت‌سازی رنگ پوست
از مسیر مهار تیروزیناز و تسریع نوسازی اپیدرم، شدت لک‌های ناشی از نور و ملاسما کاهش می‌یابد و تون پوست یکنواخت‌تر میشود؛ نتایج معمولاً از هفته‌های ۸ تا ۱۲ نمایان میشود.
بهبود بافت و صافی سطح
با متراکم‌تر شدن لایه شاخی و بهبود چسبندگی سلولی، زبری کمتر و درخشش پوست بیشتر میشود؛ معمولاً از هفته ۴ به بعد محسوس است.
کمک به کوچک‌تر دیده‌شدن منافذ
با تنظیم ریزمحیط فولیکول و تعادل چربی سطحی، ظاهر منافذ به‌مرور کوچک‌تر به‌نظر می‌رسد؛ معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته زمان می‌برد.
پشتیبانی ضدالتهابی
تعدیل واسطه‌های التهابی و کمک به شکستن چرخه التهاب سطحی می‌تواند به کاهش قرمزی خفیف و بهبود یکنواختی ظاهری کمک کند.
تقویت سد محافظ پوست (با همراهی مرطوبکننده)
افزایش لیپیدهای ساختاری همراه با مراقبت مرطوبکننده می‌تواند از TEWL بکاهد و تحمل‌پذیری را بالا ببرد؛ آماده‌سازی سد پوستی پیش از شروع مصرف مفید است.
کاهش لکههای آفتابی و نشانه‌های فتوآسیب
درمان منظم باعث کاهش تدریجی لکههای ناشی از آفتاب و علائم آسیب ناشی از نور خورشید میشود؛ معمولاً پس از ۱۲ تا ۲۴ هفته نمایان است.
بهبود الاستیسیته و قوام
با تقویت ماتریکس درم و افزایش سنتز اجزای حمایتی، خاصیت ارتجاعی پوست به‌مرور بهتر احساس میشود؛ غالباً از ماه سوم قابل‌تشخیص است.
فرم‌های رایج
کرم
فرم کلاسیک با بافت نرم و کمک به تحمل بهتر؛ مناسب پوستهای معمولی تا خشک در غلظتهای ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۱ درصد.
ژل
سبک و با جذب سریع؛ مناسب پوستهای چرب/مختلط. ممکن است خشکی بیشتری احساس شود.
محلول
کاربرد هدفمند روی نواحی محدود یا لکه‌ها؛ نیاز به دقت در مقداردهی دارد.
میکروسفر/میکرونایز
آزادسازی تدریجی برای کاهش تحریک و افزایش پایداری در برابر نور/اکسیژن.
پماد تجویزی
نفوذ بالاتر در کاربردهای بالینی و تحت نظر پزشک.
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
ترتینوئین یک داروی تجویزی است و باید فقط تحت نظر پزشک استفاده شود. برای آغاز، با فرکانس کم (۲ بار در هفته) و مقدار بسیار کم شروع کنید.
پس از شست‌وشوی ملایم، ۲۰ دقیقه صبر کنید تا پوست کاملاً خشک شود؛ سپس مقدار کوچکی (کمتر از یک حبه برنج) روی پوست خشک و سالم شبها بمالید. در صورت تحمل، هر ۱-۲ هفته تعداد دفعات را به‌آرامی افزایش دهید. مرطوبکننده ملایم بلافاصله پس از جذب ترتینوئین به کاهش تحریک کمک می‌کند.
در روز استفاده از ضدآفتاب SPF ۳۰+ الزامی است؛ پوست در دوره مصرف ترتینوئین نسبت به UV حساس‌تر است. در صورت قرمزی یا سوزش شدید، مصرف را متوقف و با پزشک مشورت کنید.
نکات لایه‌بندی
تنها شبها استفاده شود؛ تماس با نور کاهش پایداری دارد.
پیش‌تقویت سد پوستی با مرطوب‌کننده‌های دارای سرامید/نیاسینامید از ۷-۱۰ روز قبل.
پس از شست‌وشو، ۲۰ دقیقه صبر کنید و سپس ترتینوئین را بزنید.
مرطوبکننده را ۱۰-۱۵ دقیقه پس از ترتینوئین اعمال کنید.
ضدآفتاب SPF ۳۰+ هر روز صبح الزامی است.
با رتینوئیدهای دیگر همزمان نکنید؛ شب‌های متفاوت مصرف کنید.
بنزوئیل پراکسید را حداقل ۸-۱۲ ساعت از ترتینوئین جدا کنید.
AHA/BHA قوی را با فاصله مصرف کنید تا تحریک تجمعی رخ ندهد.هشدار کوتاه
ترتینوئین داروی تجویزی است؛ بدون نظر پزشک استفاده نشود. در بارداری و شیردهی ممنوع است و می‌تواند خشکی، قرمزی و پوستهریزی گذرا ایجاد کند.
هشدار مفصل
هشدار: مصرف ترتینوئین فقط تحت نظر پزشک توصیه میشود.
موارد منع مصرف:
- بارداری و شیردهی
- حساسیت شناخته‌شده به رتینوئیدها
- پوست ترک‌خورده، زخم یا عفونت فعال
احتیاطات:
- تحریک اولیه (قرمزی، سوزش، پوستهریزی) طی ۲-۴ هفته نخست شایع و معمولاً گذرا است.
- حساسیت نوری افزایش می‌یابد؛ ضدآفتاب روزانه الزامی است.
- با بنزوئیل پراکسید همزمان استفاده نشود؛ حداقل ۸-۱۲ ساعت فاصله دهید.
- AHA/BHA قوی را با فاصله زمانی مصرف کنید.
عوارض شایع: خشکی، سوزش خفیف، خارش، پوستهریزی. در علائم شدید یا پایدار با پزشک تماس بگیرید.
نگهداری: دور از نور و گرما (ترجیحاً زیر ۲۵ درجه)، در بسته‌بندی تیره و دربسته نگهداری شود.
یادداشت برچسب فارسی / IRC
ترتینوئین (اسید رتینوئیک) در ایران صرفاً داروی تجویزی است و در محصولات آرایشی مجاز نیست. هر محصول آرایشی با ادعای حاوی ترتینوئین یا «تمام‌ترانس اسید رتینوئیک» بدون نسخه، یا تقلبی است یا برچسب‌گذاری نادرست دارد. روی برچسب دارو معمولاً «ترتینوئین»، «اسید رتینوئیک تمام‌ترانس» یا ATRA درج میشود و غلظتهای رایج بالینی ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۱ درصد است. خرید فقط از داروخانه‌های مجاز و با تأییدیه سازمان غذا و دارو توصیه میشود.
یادداشت آلرژن/عطر
خودِ ترتینوئین بدون عطر است و معمولاً آلرژن محسوب نمی‌شود؛ تحریک‌های رایج ناشی از «رتینیزاسیون» و سازگاری پوست است. وجود عطر یا پروپیلن‌گلیکول در فرمول می‌تواند تحریک را بیشتر کند؛ در اولین مصرف، پچ‌تست موضعی توصیه میشود.
ترکیبات سازگار
۸ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد
ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)
۷ ترکیب
مشخصات شیمیایی
- CAS Number
- 302-79-4
- فرمول شیمایی ترکیب
- C20H28O2
- وزن مولکولی
- 300.44 g/mol
منابع
۱۲ منبع
- Topical tretinoin improves photoaged skin. A double-blind, vehicle-controlled studyJAMA1988
- : Topical tretinoin (retinoic acid) improves melasma. A double-blind, vehicle-controlled clinical trialBritish Journal of Dermatology1993
- pical tretinoin for treating photoaging: A systematic review of randomized controlled trialsInternational Journal of Women's Dermatology2022
- The Effectiveness of a 5% Retinoic Acid Peel Combined with Microdermabrasion for Facial Photoaging: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical TrialDermatology Research and Practice2017
- pical application of retinyl propionate, 4-hexyl resorcinol, and niacinamide reverses molecular and clinical features of ageingInternational Journal of Cosmetic Science2024
- Complexation and Full Characterization of the Tretinoin and Dimethyl-β-Cyclodextrin ComplexJournal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis2011
- Enhancement of Efficacy of Retinoids through Enhancing RAR Activity and Inhibiting Hydroxylation of Retinoic Acid, and Its Clinical Efficacy on Photo-AgingPharmaceuticals2022
- : Dynamic and combinatorial control of gene expression by retinoic acid receptorsNature Reviews Molecular Cell Biology2009
- Retinoids in the treatment of skin agingClinical Interventions in Aging2006
- Retinoic Acid and Its Derivatives in SkinCells2020
- : REVISION of the scientific Opinion (SCCS/1576/16) on vitamin A (retinol, retinyl acetate, retinyl palmitate) in cosmeticsScientific Committee on Consumer Safety (European Commission)2022
- Biomarkers of Tretinoin Precursors and Tretinoin Efficacy in Topical Anti-Aging TherapyJournal of Cosmetic Dermatology2022