ویتامین E
آنتیاکسیدان چرب‌دوست که از لیپیدها و سد دفاعی پوست در برابر اکسیداسیون محافظت میکند و به نرمی، آرامش و یکدستتر شدن ظاهر پوست کمک میکند.
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- Tocopherol، Alpha-Tocopherol، D-Alpha-Tocopherol، DL-Alpha-Tocopherol، Mixed Tocopherols، Tocopheryl Acetate، Tocopheryl Linoleate، Tocotrienols (Vitamin E)
- نام‌های رایج فارسی
- ویتامین ای، توکوفرول، مشتقات ویتامین E (مثل توکوفریل استات)
در یک نگاه
- عملکرد
- مرطوبکننده
- آبرسانی
- ضدپیری
- آنتیاکسیدان
- ضدآفتاب
- ترمیم‌کننده سد پوستی
- ضدالتهاب
- التیام‌بخش زخم
- نرم‌کننده
- منبع/منشاء
- گیاهی
- حیوانی
- سنتتیک
- ساخت آزمایشگاهی
- مناسب برای نوع پوست
- مناسب پوست خشک
- مناسب پوست حساس
- مناسب پوست بالغ
- پوست معمولی
- فواید
- ضدقرمزی
- نگهداری رطوبت
میتوانم استفاده کنم؟
سطح PH5.0-7.0
محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه میشود یا از پوست عبور نمی‌کند.
منبع
منابع همین صفحه
کومدون زایی0 (غیرکمدوژنیک)
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب میتواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظت0.5-36%
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۴ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است
چه کار میکند؟
ویتامین E یا توکوفرول یک آنتیاکسیدان چرب‌دوست است که در لایه شاخی و چربی‌های سطح پوست ذخیره میشود و رادیکالهای آزاد را قبل از آن‌که به لیپیدها، پروتئین‌ها و DNA سلول‌های پوست آسیب بزنند خنثی میکند.
این ماده با محافظت از سد دفاعی پوست، کاهش احساس خشکی و کشیدگی، و کمک به آرام شدن قرمزی و تحریک، برای فرمولاسیونهای ضدپیری، محافظت در برابر استرس محیطی و محصولات بازسازی‌کننده پوست انتخاب مناسبی محسوب میشود و اغلب در کنار ویتامین C و سایر آنتی‌اکسیدان‌ها استفاده میشود.
درباره‌ی ویتامین E
ویتامین E چیست؟ ویتامین E یا توکوفرول (Tocopherol) یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین آنتی‌اکسیدان‌های چرب‌دوست در صنعت مراقبت از پوست است. این ماده فعال در واقع یک خانواده از ترکیبات شامل چهار…
مزایا
محافظت آنتیاکسیدانی قدرتمند در برابر رادیکالهای آزاد
ویتامین E با خنثی کردن رادیکالهای آزاد تولیدشده توسط تابش UV، آلودگی هوا و استرس اکسیداتیو، از تخریب لیپیدها، پروتئین‌ها و DNA سلولی جلوگیری میکند. مطالعات نشان میدهند یک مولکول آلفا-توکوفرول میتواند تا ۲۲۰ مولکول رادیکال پراکسیل را قبل از اکسید شدن خنثی کند. این محافظت پایه‌ای برای پیشگیری از پیری زودرس و آسیبهای محیطی است.
کاهش آسیبهای نوری و پیشگیری از پیری ناشی از نور
ویتامین E با جذب انرژی ماوراء بنفش و کاهش التهاب ناشی از تابش خورشید، از تخریب کلاژن و الاستین محافظت میکند. مطالعه بالینی شش‌ماهه روی بیماران مبتلا به کراتوز آکتینیک نشان داد که استفاده موضعی ویتامین E میتواند شاخص‌های آسیب نوری را به طور معنی‌داری کاهش دهد. زمانی که با ضدآفتاب ترکیب شود، اثربخشی محافظتی را تا ۴۰ درصد افزایش می‌دهد.
تقویت سد دفاعی پوست و کاهش از دست رفتن رطوبت
این ماده با تثبیت غشاهای سلولی و جلوگیری از اکسیداسیون اسیدهای چرب در لایه شاخی، یکپارچگی سد دفاعی پوست را حفظ میکند و از دست رفتن رطوبت ترانس‌اپیدرمال (TEWL) را کاهش می‌دهد. استفاده مداوم از محصولات حاوی ویتامین E میتواند هیدراتاسیون پوست را تا ۲۵ درصد افزایش دهد و احساس خشکی و کشیدگی را در پوستهای آسیب‌دیده بهبود بخشد.
کاهش التهاب، قرمزی و تحریک پوست
ویتامین E با مهار آنزیمهای التهابی مانند فسفولیپاز A2 و کاهش تولید مدیاتورهای پیش‌التهابی، خواص ضدالتهابی قابل توجهی دارد. متاآنالیز مطالعات نشان داده که سطوح پایین ویتامین E با افزایش بیماری‌های التهابی پوست مانند درماتیت آتوپیک، پسوریازیس و آکنه مرتبط است. استفاده موضعی این ماده میتواند قرمزی و حساسیت پوست را کاهش دهد و برای پوستهای حساس و تحریک‌شده مفید باشد.
کمک به بهبود زخم و کاهش جای جوش و اسکار
ویتامین E با تسریع تکثیر کراتینوسیت‌ها و فیبروبلاست‌ها، روند ترمیم بافت را سرعت می‌بخشد و با کاهش التهاب موضعی، از تشکیل هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی جلوگیری میکند. این ماده میتواند در بهبود جای جوشهای التهابی، زخم‌های سطحی و سوختگی‌های خفیف مؤثر باشد، هرچند نتایج در مورد اسکارهای قدیمی محدودتر است.
اثرات ضدپیری و بهبود بافت پوست
ویتامین E با افزایش تولید کلاژن، بهبود الاستیسیته پوست و محافظت از فیبرهای ساختاری در برابر تخریب اکسیداتیو، میتواند ظاهر چین‌وچروک و خطوط ریز را کاهش دهد. مطالعه سیستماتیک روی توکوتریانول (شکلی از ویتامین E) نشان داد که استفاده ۸ تا ۱۲ هفته‌ای میتواند بافت پوست را صاف‌تر، شادابتر و یکدستتر کند. این اثرات با استفاده مداوم و طولانی‌مدت محسوس‌تر می‌شوند.
محافظت در برابر آلودگی هوا و استرس محیطی
ویتامین E یک سپر آنتیاکسیدانی در سطح پوست ایجاد میکند که از تجمع ذرات آلاینده و آسیبهای ناشی از آلودگی هوا به DNA سلولی جلوگیری میکند. مطالعه اخیر سال ۲۰۲۴ نشان داد که کاربرد موضعی سرم حاوی ۱ درصد توکوفرول میتواند پاسخ‌های التهابی‌اکسیداتیو ناشی از قرارگیری همزمان در معرض UV و ذرات معلق (PM) را پیشگیری کند. این ویژگی آن را برای ساکنان شهرهای بزرگ و آلوده بسیار مفید میکند.
فرم‌های رایج
سرم آنتیاکسیدان حاوی ویتامین E
سرم سبک بر پایه آب یا امولسیون رقیق که با غلظتهای حدود ۰٫۵ تا ۲ درصد توکوفرول یا مشتقات آن فرموله میشود و برای لایه‌برداری‌نشدن و جذب مناسب زیر مرطوبکننده و ضدآفتاب طراحی شده است.
کرم مرطوبکننده غنی‌شده با ویتامین E
کرم با بافت خامه‌ای یا بالسمی که در آن ویتامین E در کنار امولینت‌ها و چربی‌های سازگار با پوست به کار می‌رود تا سد دفاعی را تقویت کرده و احساس خشکی و کشیدگی را کاهش دهد؛ مناسب برای استفاده روزانه یا شب.
روغن صورت یا روغن خالص توکوفرول
روغن خالص یا ترکیب روغنی که ویتامین E در آن حل شده است و معمولاً به‌عنوان آخرین لایه روی مرطوبکننده استفاده میشود؛ برای پوستهای خشک و دهیدراته مناسب است و میتواند روی دست‌ها و بدن نیز به کار رود.
کرم دور چشم حاوی ویتامین E
کرم یا ژل دور چشم که از ویتامین E همراه با لیپیدها و پپتیدها برای محافظت از ناحیه ظریف دور چشم در برابر استرس اکسیداتیو و کمک به کاهش احساس خشکی و خط‌های ظریف استفاده میکند.
بالم لب حاوی ویتامین E
بالم یا استیک لب که ویتامین E در کنار موم‌ها و روغنهای گیاهی برای نرم کردن پوست لب و محافظت از آن در برابر ترک و خشکی به‌کار می‌رود و در طول روز قابل تمدید است.
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
محصولات حاوی ویتامین E معمولاً هم در روتین صبح و هم شب قابل استفاده هستند، اما برای بهرهگیری از نقش آنتیاکسیدانی و محافظت در برابر استرس محیطی، استفاده در روتین صبح زیر ضدآفتاب و برای کمک به بازسازی و تغذیه پوست، استفاده در روتین شب توصیه میشود. بسته به نوع محصول (سرم، کرم، روغن)، می‌توان آن را یک تا دو بار در روز روی پوست تمیز استفاده کرد.
پس از شست‌وشوی صورت و استفاده از تونر یا محصولات آبرسان سبک، مقدار کافی از کرم یا سرم حاوی ویتامین E را روی پوست کمی مرطوب صورت، گردن و در صورت نیاز خط دکلته بمالید و با حرکات ملایم ماساژ دهید تا جذب شود. در مورد روغنهای حاوی توکوفرول، بهتر است چند قطره در کف دست گرم شده و سپس به‌صورت پرس ملایم روی پوست فشرده شود تا هم جذب و هم حس سنگینی کمتر شود.
در روتین مراقبت پوستی، ویتامین E را می‌توان در کنار آنتی‌اکسیدان‌هایی مثل ویتامین C، اسید فرولیک و پلی‌فنول‌های گیاهی به کار برد تا اثر محافظتی ترکیبی در برابر رادیکالهای آزاد ایجاد شود. پس از جذب کامل محصول حاوی ویتامین E، استفاده از مرطوبکننده (در صورت نیاز) و سپس ضدآفتاب طی روز، برای تکمیل محافظت از پوست ضروری است. در پوستهای بسیار چرب یا مستعد آکنه بهتر است شکل‌های سبک‌تر مثل سرم یا امولسیون انتخاب شود.
نکات لایه‌بندی
- ویتامین E را میتوانید صبح و شب استفاده کنید؛ در روتین صبح بهتر است بعد از سرمهای آبرسان و قبل از کرم ضدآفتاب لایه‌گذاری شود.
- در روتین شب، محصولات حاوی ویتامین E معمولاً بعد از سرمهای پایه آب (مثل هیالورونیک اسید یا نیاسینامید) و قبل از کرم مرطوبکننده یا روغن انتهایی استفاده می‌شوند.
- برای بهره‌مندی از همافزایی آنتیاکسیدانی، ابتدا از سرم ویتامین C یا ترکیبهای حاوی آن استفاده کنید و سپس لایه حاوی ویتامین E را قرار دهید تا از اکسید شدن لیپیدهای پوست بهتر محافظت شود.
- اگر از رتینوئیدها (رتینول، ترتینوئین و...) استفاده می‌کنید، میتوانید پس از جذب آن‌ها از کرم یا سرم حاوی ویتامین E برای کمک به کاهش خشکی و حمایت از سد دفاعی پوست استفاده کنید، به شرطی که پوست شما به این ترکیب‌ها عادت کرده باشد.
- در پوستهای مختلط و چرب، ویتامین E را در لایه‌های سبک‌تر (مثل سرم یا امولسیون) و فقط در شب استفاده کنید یا آن را روی نواحی خشک‌تر صورت متمرکز کنید تا از احساس سنگینی و براقی زیاد پیشگیری شود.
هشدار کوتاه
معمولاً ویتامین E در غلظتهای رایج آرایشی برای اکثر افراد ایمن است، اما در صورت بروز قرمزی، خارش یا احساس سنگینی غیرمعمول روی پوست، بهتر است مصرف کاهش یافته یا متوقف شود. در پوستهای بسیار چرب یا مستعد آکنه، محصولات خیلی روغنی حاوی ویتامین E با احتیاط و در ناحیه محدود استفاده شوند.
هشدار مفصل
به‌طور کلی ویتامین E و مشتقات آن (مانند توکوفریل استات) در غلظتهای رایج محصولات آرایشی بهداشتی ایمن در نظر گرفته می‌شوند، اما مانند هر ماده فعال دیگری، احتمال بروز عدم تحمل یا حساسیت پوستی در گروه کوچکی از افراد وجود دارد. پوستهای چرب، مختلط و مستعد جوش ممکن است در برابر فرمولاسیونهای خیلی روغنی حاوی ویتامین E احساس سنگینی یا بسته شدن منافذ داشته باشند.
- در صورت سابقه درماتیت تماسی یا حساسیت شناخته‌شده به ویتامین E یا ترکیبات مشابه، قبل از استفاده منظم، محصول را روی بخش کوچکی از پوست (پشت گوش یا قسمت داخلی ساعد) طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت امتحان کنید.
- اگر پس از استفاده، علائمی مانند قرمزی شدید، خارش مداوم، دانههای ریز التهابی یا احساس سوزش پایدار مشاهده شد، مصرف را قطع کرده و در صورت ادامه علائم با پزشک یا متخصص پوست مشورت کنید.
- استفاده از روغنهای غلیظ حاوی ویتامین E روی نواحی دارای جوش فعال یا کومدون‌های بسته میتواند در برخی افراد احساس تشدید گرفتگی منافذ ایجاد کند؛ در این موارد بهتر است فرم‌های سبک‌تر یا فقط نواحی خشک‌تر صورت را هدف قرار دهید.
- در صورت استفاده همزمان از داروهای موضعی نسخه‌ای (مثل رتینوئیدها، بنزوئیل پروکساید یا درمانهای قوی ضدلک)، هماهنگی با پزشک برای تنظیم روتین و جلوگیری از تحریک بیش از حد توصیه میشود.
مصرف موضعی ویتامین E در دوران بارداری و شیردهی در محدوده غلظتهای متعارف محصولات آرایشی معمولاً قابل قبول تلقی میشود، اما در صورت وجود سابقه حساسیت پوستی یا مصرف همزمان داروهای پوستی، مشورت با پزشک یا مامای معالج انتخاب مطمئن‌تری است.
یادداشت برچسب فارسی / IRC
ویتامین E در برچسب محصولات ایرانی معمولاً به عنوان «ویتامین E»، «ویتامین ای»، «توکوفرول» (Tocopherol)، «توکوفریل استات» (Tocopheryl Acetate) یا «توکوفریل لینولئات» درج میشود. در لیست INCI، این ترکیب با نام‌های Tocopherol، Tocopheryl Acetate یا Mixed Tocopherols ثبت شده و مصرف آن در ایران بدون محدودیت غلظت خاصی مجاز است. ویتامین E منشأ طبیعی یا سنتتیک دارد و هر دو شکل در محصولات ایرانی یافت می‌شوند.
ویتامین E در بازار ایران بسیار رایج است و در طیف گسترده‌ای از محصولات از برندهای داخلی و وارداتی (سرم‌ها، کرم‌ها، روغنهای صورت، کرم‌های دور چشم و بالم لب) یافت میشود. قیمت محصولات حاوی این ترکیب از اقتصادی تا پرمیوم متغیر است. مصرف‌کنندگان ایرانی آشنایی نسبتاً خوبی با ویتامین E دارند و آن را عمدتاً به عنوان ماده‌ای مرطوبکننده، ترمیم‌کننده و محافظ در برابر خشکی می‌شناسند. در سال‌های اخیر، آگاهی نسبت به خواص آنتیاکسیدانی و ضدپیری آن نیز افزایش یافته است. از آنجایی که ویتامین E معمولاً از منابع گیاهی (مانند روغن سویا، آفتابگردان یا جوانه گندم) استخراج میشود، برای مصرف‌کنندگانی که به دنبال محصولات حلال هستند، مناسب است.
یادداشت آلرژن/عطر
ویتامین E به‌خودی‌خود جزء عطرها محسوب نمی‌شود، اما میتواند در برخی افراد حساس، به‌خصوص در صورت استفاده از مقادیر بالا یا تماس مکرر، واکنش خفیف پوستی ایجاد کند. اگر محصول حاوی ویتامین E علاوه بر این شامل عطر یا اسانس‌های گیاهی معطر باشد، احتمال تحریک در پوستهای حساس افزایش می‌یابد؛ در این شرایط انجام تست پچ روی ناحیه کوچکی از پوست قبل از استفاده روی تمام صورت توصیه میشود.
ترکیبات سازگار
۱۳ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد — ۸ مورد اول
ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)
۱ ترکیب
مشخصات شیمیایی
- CAS Number
- 1406-66-2 (α-Tocopherol)
- فرمول شیمایی ترکیب
- C₂₉H₅₀O₂ (alpha-tocopherol primary form)
- وزن مولکولی
- 430.71 g/mol (α-Tocopherol)
منابع
۲۰ منبع
- Vitamin E in dermatologyFrontiers in Medicine2016
- Why don't we use vitamin E in dermatology?Index Medicus1993
- Natural protection against harmful oxidationOCL - Oilseeds & Fats Crops and Lipids Journal2004
- Chemoprevention of Human Actinic Keratoses by Topical dl-α-tocopherolJournal of Investigative Dermatology2009
- Combined exposure to UV and PM affect skin oxinflammatory responses and it is prevented by antioxidant mix topical application: Evidences from clinical studyJournal of Cosmetic Dermatology2024
- Effects of tocotrienol on aging skin: A systematic reviewPubMed Central (PMC)2022
- Efficacy Evaluation of a Multifunctional Cosmetic Formulation: The Benefits of a Combination of Active Antioxidant SubstancesPubMed Central (PMC)2014
- Serum vitamin E levels and chronic inflammatory skin diseases: A systematic review and meta-analysisPLOS ONE2021
- The role of vitamin E in normal and damaged skinJournal of Investigative Dermatology1995
- Safety Assessment of Tocopherols and Tocotrienols as Used in CosmeticsCosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel2013
- Tocopherol (vitamin E): The antioxidant for radiant skinJung & Lueck Cosmetics2022
- Role of antioxidants in skin aging and the molecular mechanismsScienceDirect2025
- Opinion of the Scientific Committee on Consumer Safety on Vitamin E assessmentEuropean Commission / SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety)2016
- Vitamin E in human skin: Organ-specific physiology and considerations for its use in dermatologyJournal of Dermatological Science2007
- Vitamin E: general updates and role in skin anti-aging treatmentsMitochon Anti-Aging Research2024
- Systemic Vitamin E in Modern Skin Therapy: A Comprehensive ReviewEuropean Journal of Clinical Medicine2025
- Vitamin E and allergic contact dermatitisDermatology Journal2009
- Natural forms of vitamin E: metabolism, antioxidant, and anti-inflammatory activities and their role in disease prevention and therapyBioMed Research International2014
- Anti-inflammatory properties of alpha- and gamma-tocopherolMolecular Aspects of Medicine2007
- Vitamin E | C29H50O2 | Chemical Structure and PropertiesNational Institutes of Health (NIH)2014