گلیکولیک اسید
گلیکولیک اسید یک اسید آلفاهیدروکسی محلول در آب و مشتق از نیشکر است که با لایهبرداری شیمیایی، بافت پوست را هموارتر و رنگ آن را یکنواخت‌تر میکند.
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- Hydroxyacetic Acid، 2-Hydroxyacetic Acid، Alpha-Hydroxyacetic Acid (AHA)
- نام‌های رایج فارسی
- اسید گلیکولیک، آلفاهیدروکسی اسید
در یک نگاه
- عملکرد
- آبرسانی
- ضدپیری
- روشن‌کننده
- لایهبردار
- کنترل چربی
- ترمیمکننده سد پوستی
- منبع/منشاء
- گیاهی
- حیوانی
- سنتتیک
- طبیعی
- ساخت آزمایشگاهی
- مناسب برای نوع پوست
- مناسب پوست چرب
- مناسب پوست مختلط
- مناسب پوست مستعد آکنه
- پوست معمولی
- نوع ترکیب
- مواد فعال
- لایهبردارها
- فواید
- روشن‌کنندگی
- یکنواخت‌کننده پوست
میتوانم استفاده کنم؟
سطح PH3.0–4.5
محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه میشود یا از پوست عبور نمیکند.
منبع
منابع همین صفحه
کومدون زایی0 (غیرکمدوژنیک)
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب میتواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظتup to 70%
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمیشود ولی احتمال تحریک بالا میرود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۱۲ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است — ۸ مورد اول
چه کار میکند؟
درباره‌ی گلیکولیک اسید
گلیکولیک اسید چیست و چرا در مراقبت از پوست مهم است؟ گلیکولیک اسید (Glycolic Acid) ساده‌ترین و کوچک‌ترین عضو خانواده اسیدهای آلفاهیدروکسی (AHA) است؛ مولکولی دوکربنه با فرمول شیمیایی HOCH2COOH که به…
مزایا
بهبود بافت و نرمی پوست
گلیکولیک اسید با لایهبرداری شیمیایی، اتصال سلولهای مرده لایه شاخی را شل میکند و باعث ریزش منظم‌تر آن‌ها میشود. این فرایند سطح پوست را نرم‌تر و صاف‌تر میکند و ظاهر منافذ و ناهمواری‌های خفیف را کمتر به چشم می‌آورد.
کاهش لک‌های تیره و هایپرپیگمنتیشن پس از جوش
با تسریع خروج سلولهای حاوی ملانین از سطح پوست و آماده‌کردن بستر برای نفوذ بهتر ترکیبات روشن‌کننده، گلیکولیک اسید به تدریج به کمرنگ شدن لک‌های ناشی از آکنه، ملاسما و آفتاب کمک میکند. در درمانهای پیلینگ، کاهش قابلتوجه شدت لک و یکنواخت‌تر شدن رنگ پوست گزارش شده است.
کمک به کنترل آکنه خفیف تا متوسط و جوش‌های سرسیاه
این اسید با نازکتر کردن لایه شاخی و باز نگه‌داشتن دهانه منافذ، از تجمع سبوم و کراتین جلوگیری میکند و به کاهش کومدون‌ها و ضایعات التهابی کمک میکند. استفاده منظم از محلول‌ها یا پیل‌های حاوی گلیکولیک اسید میتواند هم جوش‌های فعال را کمتر و هم از تشکیل جوش‌های سرسیاه جدید پیشگیری کند.
کاهش ظاهری خطوط ریز و نشانه‌های پیری نوری
گلیکولیک اسید علاوه بر لایهبرداری سطحی، در مطالعات بافتی با افزایش سنتز کلاژن و اجزای ماتریکس خارج‌سلولی در ارتباط بوده است. در نتیجه، با استفاده دوره‌ای از کرمها یا پیل‌های مناسب، خطوط ریز نرم‌تر، بافت یکدست‌تر و نشانه‌های پیری نوری مانند خشنی و کدری کمتر دیده میشود.
افزایش شفافیت، درخشندگی و یکنواختی رنگ پوست
با حذف لایه سلولهای کدر و کم‌آب سطحی و یکنواخت‌تر کردن توزیع رنگ‌دانه در اپیدرم، گلیکولیک اسید باعث بازتاب منظم‌تر نور از سطح پوست میشود. نتیجه، پوستی شفاف‌تر، روشنتر و با درخشش ملایم است که خستگی و کدری کمتری نشان می‌دهد.
تقویت اثر سایر مواد فعال در روتین
نازکتر شدن کنترل‌شده استراتوم کورنئوم و پاک شدن لایه سلولهای مرده، راه را برای نفوذ بهتر سرم‌ها و کرم‌های حاوی روشن‌کننده‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها و مواد ضدپیری هموارتر میکند. به همین دلیل، گلیکولیک اسید اغلب به‌عنوان مرحله آماده‌سازی پوست قبل از ترکیباتی مثل نیاسینامید، ویتامین C یا آزلائیک اسید در پروتکل‌های درمان لک و پیری نوری استفاده میشود.
نرم کردن زبری بدن، کراتوز پیلاریس و اسکارهای سطحی
در کرمها و لوسیونهای بدن، گلیکولیک اسید به‌ویژه وقتی در کنار موادی مثل اوره و لاکتیک اسید قرار می‌گیرد، به نرم شدن زبری بازوها، زانو، آرنج و نواحی دچار کراتوز پیلاریس کمک میکند. همچنین در پیل‌های غلیظ‌تر، بهبود تدریجی اسکارهای آتروفیک سطحی و یکدست‌تر شدن سطح پوست صورت و بدن گزارش شده است.
فرم‌های رایج
تونر لایهبردار گلیکولیک اسید (۲–۷٪) – شوینده/بدون نیاز به شست‌وشو
در قالب محلول یا تونر صورت برای مصرف خانگی، معمولا با غلظتهای پایین (حدود ۲ تا ۷ درصد) و pH نزدیک ۴ فرموله میشود تا لایهبرداری ملایم و کنترل‌شده فراهم کند و همراه با ترکیبات آبرسان یا آرام‌بخش برای کاهش سوزش بهکار میرود.
سرم یا لوسیون حاوی گلیکولیک اسید (تا ۱۰٪)
در محصولات سرمی یا لوسیون شبانه، گلیکولیک اسید تا حدود ۸–۱۰ درصد به‌عنوان درمان خانگی قوی‌تر برای بافت ناصاف، لک‌های سطحی و خطوط ریز استفاده میشود و اغلب در کنار نیاسینامید، آنتی‌اکسیدان‌ها و مرطوب‌کننده‌ها قرار می‌گیرد.
محلول پیلینگ حرفهای گلیکولیک اسید (۲۰–۷۰٪)
در کلینیک‌های پوست و مراکز زیبایی، محلول‌های گلیکولیک اسید با غلظتهای بالا (معمولا ۲۰ تا ۷۰ درصد) با pH پایینتر به‌صورت لایهبرداری شیمیایی کوتاه‌مدت و شستنی زیر نظر پزشک استفاده میشود تا برای درمان لک‌های مقاوم، آکنه، جای جوش و پیری نوری، لایهبرداری عمیق‌تری انجام شود.
شوینده یا فیس‌واش حاوی گلیکولیک اسید ملایم
در برخی شوینده‌ها و فیس‌واش‌ها، گلیکولیک اسید با درصد پایین و زمان تماس کوتاه فرموله میشود تا در افراد با پوست چرب و مستعد جوش به کاهش انسداد منافذ و کدری پوست کمک کند، بدون آن‌که مثل محصولات بی‌شست‌وشو روی پوست باقی بماند.
لوسیون و کرم بدن حاوی گلیکولیک اسید
در محصولات بدن (مثلا برای درمان زبری بازو، کراتوز پیلاریس یا تیرگی نواحی خاص)، گلیکولیک اسید در کنار اوره، لاکتیک اسید و مرطوب‌کننده‌ها استفاده میشود تا پوسته‌های ضخیم را نرم کرده و سطح پوست را یکدست‌تر کند.
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
برای پوست صورت، گلیکولیک اسید معمولا در قالب تونر، سرم یا لوسیون لایهبردار شبانه استفاده میشود. بهطور معمول، ابتدا صورت را با یک شوینده ملایم شسته و کاملا خشک کنید، سپس مقدار کمی از محصول حاوی گلیکولیک اسید را روی پوست تمیز (به‌جز دور چشم و لب) پخش کنید و بعد از چند دقیقه با یک مرطوبکننده ساده و بدون اسیدهای قوی ادامه دهید. برای شروع، در پوستهای نرمال تا مختلط، استفاده ۱ تا ۲ بار در هفته در روتین شب توصیه میشود و در صورت تحمل مناسب پوست میتوان به تدریج تعداد دفعات را تا هر شب یا یک شب در میان افزایش داد؛ پوستهای حساس بهتر است در همان بازه ۱ تا ۲ بار در هفته باقی بمانند. در محصولات خانگی با غلظتهای پایین (معمولا تا ۱۰٪ و pH حدود ۴) تماس روی پوست مداوم است و شست‌وشو نیاز نیست، اما در پیلینگهای غلظت بالا (مثلا ۲۰–۷۰٪ در کلینیک) محلول بعد از چند دقیقه طبق پروتکل پزشک شسته میشود و صرفا باید توسط متخصص انجام شود. همزمان با مصرف گلیکولیک اسید، استفاده روزانه از ضدآفتاب طیف‌گسترده با SPF مناسب و تکرار منظم، برای کاهش ریسک حساسیت نوری و لک الزامی است، زیرا این اسید با نازک‌کردن لایه شاخی میتواند حساسیت پوست به آفتاب را موقتا افزایش دهد.نکات لایه‌بندی
در روتین شب، گلیکولیک اسید بهتر است بعد از شست‌وشو و روی پوست تمیز و خشک استفاده شود و سپس سرمهای آبرسان ملایم (مثل هیالورونیک اسید یا گلیسرین) و در انتها مرطوبکننده قرار بگیرند؛ این ترتیب هم نفوذ را بهینه میکند و هم از خشکی و کشیدگی جلوگیری میکند. اگر از آنتی‌اکسیدان‌ها یا سرم ویتامین C استفاده میکنید، معمولا ایمن‌تر است که ویتامین C را در روتین صبح و گلیکولیک اسید را در روتین شب بهکار ببرید تا تحریک‌پذیری پوست کمتر شود؛ در پوستهای مقاوم میتوان گاهی ویتامین C را بعد از جذب کامل گلیکولیک اسید لایه‌بندی کرد، به شرط پایش دقیق خشکی و قرمزی. برای رتینول و رتینوئیدها، ترکیب همزمان با گلیکولیک اسید در یک شب فقط برای پوستهای بسیار مقاوم و زیر نظر متخصص توصیه میشود؛ در اغلب افراد بهتر است شبهای حاوی گلیکولیک اسید و شبهای حاوی رتینول از هم جدا شوند (مثلا چند شب در هفته یکی، چند شب دیگری). گلیکولیک اسید با ترکیبات آبرسان و ترمیمکننده سد پوستی مثل سرامیدها، نیاسینامید ملایم و اسید هیالورونیک هماهنگی خوبی دارد و میتوان بعد از اسید از این مواد استفاده کرد تا هم آبرسانی بهتر شود و هم احتمال قرمزی و پوستهریزی کاهش یابد. در عوض، لایه‌بندی همزمان با چند اسید لایهبردار دیگر (مثل سالیسیلیک اسید یا لاکتیک اسید) یا ماسک‌های فیزیکی اسکراب در همان شب توصیه نمیشود، چون ریسک تحریک بیش از حد و آسیب به سد پوستی را بالا می‌برد.هشدار کوتاه
استفاده نادرست از گلیکولیک اسید میتواند باعث سوزش، قرمزی و افزایش حساسیت به آفتاب شود؛ همیشه طبق دستور مصرف کنید و همراه با ضدآفتاب مناسب بهکار ببرید.
هشدار مفصل
گلیکولیک اسید یک لایهبردار شیمیایی فعال است و مصرف بیش از حد یا در ترکیب با چند ماده تحریککننده دیگر میتواند باعث قرمزی، سوزش، خارش، پوستهریزی و احساس کشیدگی شدید پوست شود؛ بنابراین در شروع مصرف، تعداد دفعات را محدود کنید و در صورت بروز تحریک قابلتوجه، فاصله‌ها را بیشتر کرده یا مصرف را متوقف کنید. از استفاده گلیکولیک اسید روی پوستهای به‌شدت حساس، ملتهب، ترک‌خورده، دچار اگزما فعال، روزاسه شعلهور، سوختگی آفتاب، زخم باز یا بلافاصله بعد از اپیلاسیون و لیزر خودداری شود، مگر با نظر مستقیم پزشک. تماس با چشم و غشاهای مخاطی (داخل بینی، دهان، نواحی تناسلی) باید کاملا اجتناب شود و در صورت تماس تصادفی، محل با آب فراوان شسته شود. این ماده میتواند حساسیت پوست به آفتاب را موقتا افزایش دهد؛ در طول دوره مصرف، استفاده روزانه از ضدآفتاب طیف‌گسترده با SPF مناسب، تمدید منظم آن و محدودکردن قرارگیری مستقیم در نور شدید خورشید ضروری است. در بارداری و شیردهی، هرچند اغلب منابع، استفاده موضعی گلیکولیک اسید در غلظتهای پایین را کم‌خطر می‌دانند، بهتر است پیش از مصرف منظم با پزشک یا متخصص پوست مشورت شود. ترکیب همزمان گلیکولیک اسید با رتینول/رتینوئیدها، بنزوئیل پراکسید، اسید سالیسیلیک با درصد بالا یا سایر AHAها در یک روتین میتواند احتمال تحریک و آسیب سد پوستی را بالا ببرد؛ به‌ویژه در پوستهای حساس توصیه میشود این ترکیبات در شبهای جداگانه استفاده شوند. افرادی که سابقه آلرژی تماسی یا واکنش‌های شدید به اسیدها یا محصولات لایهبردار دارند، بهتر است قبل از مصرف روی کل صورت، تست پچ روی ناحیه کوچکی از پوست (مثلا پشت گوش یا کنار فک) انجام دهند.یادداشت برچسب فارسی / IRC
گلیکولیک اسید در برچسب محصولات آرایشی‌بهداشتی موجود در ایران معمولاً به‌صورت «گلیکولیک اسید» یا همزمان «Glycolic Acid» و گاهی همراه با عبارت «AHA» یا «اسید لایهبردار» نوشته میشود. در فهرست ترکیبات (INCI) باید نام Glycolic Acid درج شود، اما روی جعبه فارسی و محتوای بازاریابی، شکل فارسی نام و اشاره به لایهبرداری، شفافیت یا روشن‌کنندگی پوست متداول است. در مورد محصولات وارداتی، برچسب فارسی شامل نام ترکیب، نحوه مصرف، هشدار حساسیت به آفتاب و شماره پروانه بهداشتی (IRC) طبق الزامات سازمان غذا و دارو روی بسته‌بندی الزامی است.
در بازار ایران، گلیکولیک اسید به‌عنوان یک اسید آلفاهیدروکسی رایج در تونرهای لایهبردار، سرم‌ها، کرم‌های شب و پیلینگهای کلینیکی توسط برندهای داخلی و وارداتی استفاده میشود و از رده قیمتی داروخانه‌ای در دسترس تا محصولات لوکس یافت میشود. با توجه به اثر این اسید بر افزایش حساسیت نوری، روی بسیاری از برچسب‌ها کنار نام AHA یا گلیکولیک اسید، توصیه صریح به استفاده روزانه از ضدآفتاب و محدودکردن دفعات مصرف ذکر میشود. خود گلیکولیک اسید معمولاً سنتتیک یا مشتق از نیشکر است و منشأ حیوانی ندارد، بنابراین از نظر حلال بودن، بیشتر لازم است به سایر اجزای فرمول مانند نوع الکل، عطر و چربی‌های حیوانی توجه شود و محصولات دارای مجوز و برچسب فارسی معتبر برای اطمینان از انطباق با مقررات ایران انتخاب شوند.
یادداشت آلرژن/عطر
خود گلیکولیک اسید معمولاً به‌عنوان آلرژن معطر طبقه‌بندی نمیشود، اما محصولات حاوی آن میتوانند شامل عطر یا نگه‌دارنده‌های حساسیت‌زا باشند. در افراد با پوست بسیار حساس یا سابقه حساسیت به عطر، انتخاب نسخه‌های بی‌عطر، مطالعه لیست ترکیبات و انجام تست پچ پیش از مصرف گسترده توصیه میشود.
ترکیبات سازگار
۵ ترکیبی که میتوان با این ماده استفاده کرد
مشخصات شیمیایی
- CAS Number
- 79-14-1
- فرمول شیمایی ترکیب
- C₂H₄O₃
- وزن مولکولی
- 76.05 g/mol
