لاکتیک اسید
آلفا هیدروکسی اسید ملایم برای لایهبرداری، افزایش هیدراتاسیون و کاهش لکه‌های تیره
نام‌های دیگر
- مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
- 2-Hydroxypropanoic Acid، L-Lactic Acid، D,L-Lactic Acid، α-Hydroxy Propionic Acid، Milk Acid
- نام‌های رایج فارسی
- اسید لاکتیک، لکتیک اسید، اسید شیر
در یک نگاه
- عملکرد
- مرطوبکننده
- ضدپیری
- روشن‌کننده
- لایه‌بردار
- کنترل چربی
- کاهش‌دهنده منافذ
- ترمیمکننده سد پوستی
- شفاف‌کننده
- منبع/منشاء
- حیوانی
- سنتتیک
- طبیعی
- مناسب برای نوع پوست
- مناسب برای انواع پوست
- نوع ترکیب
- مواد فعال
- رطوبت‌رسان‌ها
- لایه‌بردارها
- فواید
- روشنکنندگی
- صاف‌کننده
- یکنواخت‌کننده پوست
میتوانم استفاده کنم؟
کومدون زایی0 (غیرکمدوژنیک)
این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب میتواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.
منبع
منابع همین صفحه
محدوده غلظت1-92%
محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.
منبع
منابع همین صفحه
روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.
برای این نگرانی‌ها
۶ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است
چه کار میکند؟
لاکتیک اسید از خانواده آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA) است که به‌طور طبیعی در شیر و محصولات تخمیری یافت میشود. این ترکیب به لایهبرداری ملایم، افزایش هیدراتاسیون پوست، کاهش لکه‌های تیره و بهبود بافت پوست کمک میکند و همچنین خاصیت ضدالتهابی و ضدمیکروبی دارد.
لاکتیک اسید از طریق شکستن پیوندهای بین سلول‌های مرده در لایه شاخی پوست، لایهبرداری را تسهیل میکند و همزمان با تنظیم pH پوست و تحریک تولید سرامید، به تقویت سد محافظ پوست کمک میکند. این ماده همچنین با مهار تولید ملانین، به روشن شدن تدریجی لکه‌ها و یکنواختی رنگ پوست منجر میشود.
لاکتیک اسید برای تمام انواع پوست از جمله پوست خشک و حساس مناسب است و در غلظتهای ۱ تا ۱۰٪ در محصولات روزانه مراقبت از پوست و در غلظتهای بالاتر (تا ۳۰٪ یا بیشتر) در پیلینگ‌های شیمیایی تخصصی استفاده میشود.
درباره‌ی لاکتیک اسید
لاکتیک اسید چیست؟ لاکتیک اسید یا ۲-هیدروکسی‌پروپانوئیک اسید یک آلفا هیدروکسی اسید (AHA) محلول در آب است که به‌صورت طبیعی از فرایندهای تخمیری و نیز به‌صورت صنعتی تولید میشود و در علم مراقبت از پوست…
مزایا
تقویت سد محافظ پوست و کاهش TEWL
لاکتیک اسید بهویژه در ایزومر L، سنتز سرامید کراتینوسیتی را تقویت و محتوی لیپیدی استراتوم کورنئوم را افزایش میدهد که به استحکام سد پوستی و کاهش اتلاف آب از پوست منجر میشود. در پژوهش‌های کوتاه‌مدت بالینی، فرمولاسیون‌های حاوی ۱۵٪ لاکتیک اسید و سرامیدها بهبود سریع هیدراتاسیون و کاهش دسکواماسیون را در ۱۴ روز نشان داده‌اند. این اثرات با استفاده منظم و کنترل pH در چند هفته پایدارتر می‌شوند.
روشن‌تر شدن لک‌ها و یکنواختی رنگ پوست
لایهبرداری منظم و تعدیل چرخه کراتینوسیتی همراه با کاهش انتقال غیرطبیعی ملانوزوم‌ها باعث کمرنگ شدن تدریجی لک‌های تیره میشود. در مدیریت ملاسما، پیل ۸۲٪ لاکتیک اسید کاهش حدود ۳۵٫۷٪ در MASI طی ۱۲ هفته گزارش کرده و تحملپذیری مناسبی داشته است. در فوتودمجمنت، ۸٪ L-لاکتیک اسید طی ۲۲ هفته بهبود معناداری در زبری، کدری و لکه‌ها نشان داده است.
لایهبرداری ملایم و بهبود بافت و خطوط ظریف
با سست‌کردن اتصال کورنئودسموزوم‌ها، پوستهریزی کنترلشده تسهیل و ناهمواری سطحی کاهش می‌یابد که ظاهر خطوط ریز را نیز بهبود میدهد. مطالعات بافت‌سنجی با ۱۲٪ لاکتیک اسید افزایش قوام اپیدرم/درم و بهبود نماهای مرتبط با ECM را ثبت کردهاند. در کارآزماییها، ۸٪ L-لاکتیک اسید در دوره ۲۲ هفته‌ای نشانههای فوتوایجینگ را به‌طور معنادار کاهش داده است.
آبرسانی و افزایش NMF برای پوستهای خشک/حساس
لاکتیک اسید یکی از اجزای طبیعی NMF است و به جذب و نگهداشت رطوبت در لایه شاخی کمک میکند و در کنار تقویت لیپیدهای سد، خشکی ساختاری را هدف قرار میدهد. در مطالعه ۱۴ روزه، فرمول ۱۵٪ لاکتیک اسید همراه سرامیدها بهبود سریع رطوبت و کاهش دسکواماسیون را با معناداری آماری نشان داد. این ویژگی‌ها آن را نسبت به برخی AHAها برای پوستهای خشک/حساس قابل‌تحمل‌تر می‌سازد، بهویژه در pH و غلظتهای استاندارد.
کمک به کنترل آکنه خفیف تا متوسط
اسیدیسازی ملایم سطح پوست، کراتولیز کنترلشده و تعدیل میکروبیوم میتواند به کاهش کومدونها و پاپول‌های التهابی کمک کند. در پیگیری طولانیمدت با لوسیونهای لاکتات، کاهش قابلتوجه ضایعات التهابی طی هفته‌ها تا ماه‌ها گزارش شده است. رعایت محافظت نوری و مرطوبکنندههای تکمیلی، تحملپذیری و نتیجه را بهبود میدهد.
بهبود تحملپذیری نسبت به برخی AHAها
اندازه مولکولی بالاتر از گلیکولیک اسید و ویژگی جاذب‌الرطوبه به نفوذ آهسته‌تر و تحریک کمتر نسبی منجر میشود، مشروط به کنترل pH و غلظت. راهنماهای ایمنی مصرف روزمره تا ۱۰٪ (pH ≥ ۳٫۵) و حرفهای تا ۳۰٪ (pH ≥ ۳٫۰) را قابل‌قبول می‌دانند که زمینه‌ساز استفاده منطقی و قابل‌تحمل است. ترکیب با مرطوب‌کننده‌ها و لیپیدها نیز حساسیت بالقوه را کاهش میدهد.
پشتیبانی از مدیریت خشکی ساختاری و ایختیوزیس
با تسهیل پوستهریزی کنترلشده و افزایش لیپیدهای سد، پوستهریزی و زبری در اختلالات کراتینیزاسیون کاهش می‌یابد و سازگاری سطحی بهبود پیدا میکند. در فرمولهای غنی از لیپید/سرامید، همافزایی ترمیم سد و آبرسانی سریع‌تر رخ میدهد. پایش بالینی و تنظیم دفعات برای پوستهای بسیار حساس یا مختل توصیه میشود.
فرم‌های رایج
سرم
فرم متمرکز با غلظت ۵-۱۰٪ برای استفاده روزانه و هدف‌گیری لکه‌های تیره و بهبود بافت پوست
تونر
فرم آبکی با غلظت ۲-۵٪ برای لایهبرداری ملایم و آماده‌سازی پوست برای سایر محصولات
پیلینگ شیمیایی
فرم تخصصی با غلظت ۳۰-۸۲٪ برای استفاده توسط متخصص پوست جهت مراقبت عمیق
کرم یا لوسیون مرطوبکننده
فرم ملایم با غلظت ۵-۱۲٪ برای هیدراتاسیون و لایهبرداری ملایم در استفاده روزانه
ماسک
فرم فشرده برای استفاده هفتگی با غلظت متوسط ۱۰-۱۵٪ برای لایهبرداری عمیق
بیشتر بدانید
نحوه استفاده
لاکتیک اسید را میتوانید شبها استفاده کنید و اگر پوست شما به آن عادت کرد، میتوانید به تدریج آن را به روتین صبحگاهی اضافه کنید. توصیه میشود در ابتدا با غلظتهای پایین‌تر (۵-۸٪) و فرکانس استفاده کمتر (هفته‌ای ۲-۳ بار) شروع کنید و به تدریج آن را افزایش دهید.
پس از پاکسازی و خشک کردن کامل صورت، مقدار کمی از محصول حاوی لاکتیک اسید را با نوک انگشت بر روی تمام صورت (به جز اطراف چشم) بمالید و اجازه دهید به مدت ۱-۲ دقیقه جذب شود. سپس مرطوبکننده مناسب خود را استفاده کنید تا پوست را هیدراته نگه دارید. اگر از لاکتیک اسید در روتین صبحگاهی استفاده می‌کنید، حتماً ضد آفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید.
لاکتیک اسید را میتوانید با نیاسینامید، هیالورونیک اسید، سرامید و پپتیدها ترکیب کنید. از ترکیب آن با سایر اسیدها (مانند گلیکولیک اسید یا سالیسیلیک اسید) و رتینول در یک استفاده خودداری کنید مگر اینکه پوست شما کاملاً به این ترکیبات عادت کرده باشد. برای نتایج بهتر در کاهش لکه‌ها و بهبود بافت پوست، استفاده مداوم به مدت حداقل ۸-۱۲ هفته ضروری است.
نکات لایهبندی
بهتر است در ابتدا شبها استفاده کنید تا پوست به آن عادت کند.
لاکتیک اسید را بعد از پاک‌کننده و قبل از مرطوبکننده بمالید.
میتوانید با نیاسینامید یا هیالورونیک اسید ترکیب کنید برای افزایش هیدراتاسیون.
از ترکیب همزمان با رتینول، گلیکولیک اسید یا سالیسیلیک اسید خودداری کنید.
حتماً در روز بعد از استفاده، ضد آفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید.هشدار کوتاه
ممکن است در ابتدای استفاده کمی سوزش یا قرمزی ایجاد کند. استفاده از ضد آفتاب روزانه ضروری است زیرا لاکتیک اسید حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش میدهد.
هشدار مفصل
لاکتیک اسید برای اکثر افراد ایمن است، اما موارد زیر را در نظر بگیرید:
- در ابتدای استفاده ممکن است سوزش خفیف، قرمزی یا خارش ایجاد شود که معمولاً پس از چند روز بهبود می‌یابد
- از استفاده روی پوست آسیب‌دیده، سوخته‌شده از آفتاب یا دارای زخم باز خودداری کنید
- افراد مبتلا به اگزما شدید، روزاسه فعال یا سوریازیس باید قبل از استفاده با متخصص پوست مشورت کنند
- از تماس با چشم‌ها، پلک‌ها و اطراف دهان خودداری کنید
- استفاده همزمان با سایر محصولات لایه‌بردار (رتینول، AHA/BHA دیگر) ممکن است باعث تحریک شدید شود
- حتماً قبل از قرار گرفتن در معرض نور خورشید از ضد آفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید
- قبل از استفاده کامل، پچ تست روی ناحیه کوچکی از پوست انجام دهید
در دوران بارداری و شیردهی، استفاده موضعی لاکتیک اسید در غلظتهای پایین (تا ۱۰٪) معمولاً ایمن است، اما از پیلینگ‌های شیمیایی با غلظت بالا خودداری کنید و با پزشک مشورت کنید.
یادداشت برچسب فارسی / IRC
در بازار ایران، لاکتیک اسید به‌صورت گسترده در محصولات مراقبت از پوست نظیر سرم‌ها، تونرها و پیلینگ‌های شیمیایی در دسترس است و نمونه‌های وارداتی شناخته‌شده مانند سرم‌های برندهای بین‌المللی نیز با نام «Lactic Acid» عرضه می‌شوند که بیانگر استفاده رایج از نام INCI روی برچسب است. در فضای آنلاین ایران نیز تبلیغ و فروش پیلهای لاکتیک اسید با غلظتهای متنوع (۱۰ تا ۷۰٪) دیده میشود که نشان میدهد این ترکیب هم در محصولات خانگی و هم در خدمات سالنی/حرفهای مورد توجه است، هرچند استفاده از غلظتهای بالا باید زیر نظر متخصص انجام شود و مطابق راهنماهای ایمنی بین‌المللی محافظت نوری و کنترل pH ضرورت دارد. برچسب‌گذاری ترکیبات در فرآیند ثبت واردات ایران عمدتاً با الگوی اروپایی هماهنگ است و درج فهرست مواد اولیه بر پایه نام‌های INCI متداول بوده و برای صدور مجوز واردات، بررسی آزمایشگاهی و دریافت گواهی بهداشت از سازمان غذا و دارو (IFDA) الزامی است.
از حیث فرهنگ مصرف، آگاهی نسبت به AHAها در سال‌های اخیر افزایش یافته و تقاضا برای فرمولهای روشن‌کننده و هموارکننده با لاکتیک اسید رو به رشد است، اما بهدلیل تنوع کانال‌های عرضه باید به اصالت و مجوز محصول توجه شود و از خرید محصولات بدون ثبت یا با ادعاهای غیرواقعی پرهیز گردد. در سطح مقررات، رویه ایران در ارزیابی و ثبت محصولات آرایشی از نظر مفاهیم کلی ایمنی شبیه اتحادیه اروپاست و مسیر ثبت شامل نماینده/توزیع‌کننده داخلی، نمونه‌برداری گمرکی و ارزیابی آزمایشگاهی پیش از صدور مجوز ورود است؛ همچنین برای دسته‌هایی مانند پیلینگ‌های قوی مبتنی بر AHA رعایت آستانه‌های غلظت و pH مورد توجه مراجع قرار می‌گیرد که با رویکردهای دستورالعملی بین‌المللی هم‌راستاست. در مجموع، برچسب‌ها ممکن است یکی از سه شیوه نام‌نویسی «لاکتیک اسید»، «اسید لاکتیک» یا شکل INCI انگلیسی «Lactic Acid» را نشان دهند و برای مخاطب ایرانی، اشاره روشن به غلظت، pH و توصیه به استفاده از ضدآفتاب پس از مصرف AHAها، درک درست و ایمن‌تری از محصول ایجاد میکند.
یادداشت آلرژن/عطر
لاکتیک اسید خود آلرژن‌زا نیست و معمولاً بدون عطر است. این ترکیب برای پوستهای حساس نسبتاً مناسب است، اگرچه برخی افراد ممکن است در ابتدای استفاده تحریک خفیف تجربه کنند. اگر محصول حاوی عطر یا سایر افزودنی‌ها باشد، احتمال واکنش افزایش می‌یابد. توصیه میشود قبل از استفاده کامل، پچ تست انجام دهید.
ترکیبات سازگار
۵ ترکیبی که میتوان با این ماده استفاده کرد
ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)
۱۳ ترکیب
مشخصات شیمیایی
- CAS Number
- 50-21-5
- فرمول شیمایی ترکیب
- C₃H₆O₃
- وزن مولکولی
- 90.08 g/mol
منابع
۱۵ منبع
- Epidermal and dermal effects of topical lactic acidJournal of the American Academy of Dermatology1996
- Topical 8% glycolic acid and 8% L-lactic acid creams for the treatment of photodamaged skinJournal of the American Academy of Dermatology1996
- Lactic Acid Chemical Peeling in Skin DisordersPMC / National Library of Medicine2024
- Effect of lactic acid isomers on keratinocyte ceramide synthesis, stratum corneum lipid levels and transepidermal water lossJournal of Investigative Dermatology (Archives of Dermatological Research)1996
- A 14-day Controlled Study Assessing Qualitative Improvement with 15% Lactic Acid and Ceramides in Skin Moisturization and DesquamationJournal of Cosmetic Dermatology2020
- Evaluating the Efficacy and Safety of Alpha-Hydroxy Acids in Dermatological ApplicationsFrontiers in Dermatology2024
- Long term topical application of lactic acid/lactate lotion as a monotherapy for acne vulgarisIndian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology2002
- Effect of 82% Lactic Acid in Treatment of MelasmaIndian Journal of Dermatology (PMC)2014
- Lactate in skin homeostasis: metabolism, skin barrier, and inflammationFrontiers in Immunology2025
- Professional-Grade TCA-Lactic Acid Chemical Peel: In Vitro and Ex Vivo EvaluationFrontiers in Dermatology / Cosmetics Journal2021
- Safety Assessment of Alpha Hydroxy Acids as Used in Cosmetics - Re-ReviewCosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel2013
- SCCNFP Opinion on Alpha-Hydroxy Acids (AHA)Scientific Committee on Consumer Products / European Commission2000
- Analysis of the effect of components of chemical peels based on lactic and mandelic acid on skin parametersAesthetic Cosmetology and Medicine2024
- Glycolic Acid, Lactic Acid, Mandelic Acid, Salicylic Acid, Citric Acid, Gluconolactone: Skin Exfoliators in Combination Therapy of Acne VulgarisResearch Journal of Pharmaceutical, Biological and Chemical Sciences2020
- Lactic Acid Technical/Chemical DataSpecialChem Cosmetic Ingredients Database2023