زینک اکساید

Zinc Oxide

فیلتر معدنی با طیف وسیع برای محافظت در برابر آفتاب و تسکین‌دهنده التهابات پوستی

نام‌های دیگر

مترادف‌ها (انگلیسی/INCI)
CI 77947، Zinc White، Flowers of Zinc، Zinc Monoxide
نام‌های رایج فارسی
اکسید روی، توتیا، اکسید دوزنگ

در یک نگاه

عملکرد
  • آرام‌بخش
  • آنتی‌اکسیدان
  • کنترل چربی
  • ضدآفتاب
  • ترمیم‌کننده سد پوستی
  • ضدالتهاب
  • التیام‌بخش زخم
منبع/منشاء
  • معدنی
  • سنتتیک
  • ساخت آزمایشگاهی
مناسب برای نوع پوست
  • مناسب برای انواع پوست
نوع ترکیب
  • مواد فعال
فواید
  • ضدقرمزی

می‌توانم استفاده کنم؟

ایمن در بارداریبله

هیچ‌کدام از ثبت‌های این ماده در پایگاه ما محدودیتی در بارداری اعلام نکرده‌اند. این برچسب فقط وقتی «بله» می‌آید که همهٔ ثبت‌ها موافق باشند. اگر حتی یکی مخالف باشد هیچ برچسبی نمایش داده نمی‌شود — «اطلاعاتی نداریم» با «ناایمن» یکی نیست.

منبع

پایگاه مواد مؤثرهٔ هانالایف

سطح PH7.0-7.5

محدوده‌ای که ماده در آن پایدار و قابل جذب است. خارج از این محدوده یا تجزیه می‌شود یا از پوست عبور نمی‌کند.

منبع

منابع همین صفحه

کومدون زایی1 (احتمال کم)

این رتبه برای خودِ ماده است، نه برای محصولی که آن را دارد: یک فرمول چرب می‌تواند منافذ را ببندد حتی وقتی مادهٔ فعالش کومدوژن نیست.

منبع

منابع همین صفحه

محدوده غلظت2-25%

محدودهٔ غلظتی که در منابع این صفحه اثر گزارش شده است. زیر این محدوده اثر معناداری ثبت نشده و بالاتر از آن اثر بیشتری اضافه نمی‌شود ولی احتمال تحریک بالا می‌رود.

منبع

منابع همین صفحه

روی هر کارت بزنید تا دلیل و منبعش را ببینید.

برای این نگرانی‌ها

۸ نگرانی پوستی که این ماده در آن‌ها بررسی شده است

چه کار می‌کند؟

زینک اکساید یک ترکیب معدنی غیر آلی است که به عنوان یک فیلتر فیزیکی در برابر اشعه‌های مضر آفتاب عمل می‌کند و به دلیل خاصیت تسکین‌دهندگی، برای محافظت از پوست‌های حساس بسیار موثر است.

این ترکیب با ایجاد یک سد فیزیکی روی سطح پوست، پرتوهای UVA و UVB را منعکس و پراکنده می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که زینک اکساید از طریق تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) خواص ضد میکروبی قابل توجهی از خود نشان می‌دهد که آن را برای پوست‌های مستعد آکنه نیز مناسب می‌سازد.

زینک اکساید به دلیل ماهیت ملایم و غیر کمدوژنیک خود (رتبه ۱ در مقیاس کمدوژنیک)، برای تمام انواع پوست مناسب است و در محصولات مراقبتی با غلظت‌های مجاز تا ۲۵٪ استفاده می‌شود.

درباره‌ی زینک اکساید

زینک اکساید چیست؟ زینک اکساید یک ترکیب معدنی سفید رنگ با فرمول شیمیایی ZnO است که به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و ایمن‌ترین مواد در مراقبت از پوست شناخته می‌شود. این ماده که اغلب در طبیعت به صورت کانی…

خواندن مقاله‌ی کامل

مزایا

  • محافظت فیزیکی در برابر آفتاب (SPF)

    زینک اکساید با ایجاد سدی فیزیکی، اشعه‌های UVA و UVB را منعکس می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که فرمولاسیون‌های حاوی زینک اکساید ۱۵٪ در ترکیب با کوئرستین می‌توانند SPF معادل ۲۲.۷ و حفاظت وسیع‌الطیف در برابر اشعه فرابنفش ایجاد کنند. این اثر بلافاصله پس از استفاده روی پوست فعال می‌شود.

  • درمان آکنه و کاهش التهاب

    این ترکیب خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی قوی دارد. یک مطالعه بالینی نشان داد که ژل زینک اکساید پس از ۱۲ هفته، اثربخشی ۸۲ درصدی در درمان آکنه ولگاریس داشته است که به طور قابل توجهی بالاتر از ژل داکسی‌سایکلین (۱۲٪) بود. همچنین کاهش ۵۸ درصدی در تعداد ضایعات التهابی طی ۴ هفته مشاهده شده است.

  • تسریع ترمیم زخم و بازسازی پوست

    زینک اکساید با افزایش تکثیر کراتینوسیت‌ها و آزادسازی یون‌های روی، روند ترمیم زخم را تسریع می‌کند. در یک کارآزمایی بالینی، استفاده از کرم زینک اکساید ۲۵٪ منجر به کاهش ۵۰ درصدی اریتم (قرمزی) اطراف زخم در ۱۴ روز و بهبود کامل ۳.۳۳٪ از زخم‌های فشاری شد، در حالی که در گروه کنترل بهبودی کامل مشاهده نشد.

  • کاهش قرمزی و علائم روزاسه

    زینک اکساید با مهار مسیرهای التهابی، قرمزی و سوزش پوست را تسکین می‌دهد. یک مطالعه بر روی بیماران مبتلا به روزاسه نشان داد که استفاده از فرمولاسیون حاوی زینک اکساید طی ۸ هفته منجر به کاهش چشمگیر قرمزی و رفع کامل ضایعات التهابی در شرکت‌کنندگان شد. ۹۴.۷٪ از بیماران بهبود قابل مشاهده‌ای را گزارش کردند.

  • تقویت سد دفاعی پوست

    این ماده با کاهش تبخیر آب از سطح پوست (TEWL) به حفظ رطوبت و یکپارچگی سد پوستی کمک می‌کند. تحقیقات نشان داده‌اند که زینک اکساید با اسیدی کردن ملایم سطح پوست، به بازیابی عملکرد سد دفاعی و افزایش هیدراتاسیون کمک می‌کند که برای پوست‌های خشک و حساس بسیار حیاتی است.

فرم‌های رایج

  • کرم ضد آفتاب (Sunscreen)

    رایج‌ترین فرم با غلظت ۱۰ تا ۲۵ درصد برای محافظت در برابر اشعه UV

  • پماد سوختگی (Ointment)

    فرم چرب با غلظت بالا (تا ۴۰٪) برای درمان سوختگی پوشک و ترمیم زخم

  • کرم مرطوب‌کننده (Cream)

    فرمولاسیون ملایم‌تر برای استفاده روزانه و ترمیم سد دفاعی پوست

  • لوسیون کالامین (Lotion)

    ترکیب زینک اکساید با اکسید آهن برای تسکین خارش و التهاب

  • پن یا صابون (Bar)

    شوینده‌های حاوی زینک (Z-Bar) برای کنترل چربی و آکنه بدن

بیشتر بدانید

  • نحوه استفاده

    محصولات حاوی زینک اکساید، به‌ویژه ضدآفتاب‌ها، باید به عنوان آخرین مرحله روتین مراقبت پوست در صبح استفاده شوند. برای بهره‌مندی از خواص درمانی و ترمیم‌کنندگی، می‌توانید از کرم‌های حاوی این ترکیب در روتین شب نیز استفاده کنید.

    برای محافظت در برابر آفتاب، مقدار کافی (حدود دو بند انگشت برای صورت و گردن) را ۱۵ تا ۲۰ دقیقه قبل از قرار گرفتن در معرض نور خورشید روی پوست تمیز و خشک بمالید تا یک لایه یکنواخت تشکیل شود. در صورت تعریق یا شنا، هر ۲ ساعت یک‌بار تمدید کنید.

    زینک اکساید با اکثر ترکیبات فعال سازگار است. می‌توانید آن را پس از سرم‌های ویتامین C یا هیالورونیک اسید استفاده کنید. این ترکیب با ایجاد سد محافظ، اثربخشی مرطوب‌کننده‌ها را افزایش می‌دهد و تداخلی با رتینول ندارد.

  • نکات لایه‌بندی

    • در روتین صبح، همیشه به عنوان آخرین مرحله (بعد از مرطوب‌کننده) استفاده شود
    • تا غلظت ۲۵٪ در ضدآفتاب‌ها ایمن و موثر است
    • برای درمان لک یا آکنه، شب‌ها به صورت نقطه‌ای روی موضع استفاده کنید
    • قبل از آرایش، ۵ دقیقه صبر کنید تا کاملاً روی پوست بنشیند
    • با نیاسینامید و سالیسیلیک اسید برای کنترل چربی پوست به خوبی ترکیب می‌شود
  • هشدار کوتاه

    تنها برای استعمال خارجی است. از تماس با چشم خودداری شود. در صورت بروز حساسیت، مصرف را قطع کنید.

  • هشدار مفصل

    زینک اکساید به طور کلی بسیار ایمن و غیر آلرژی‌زا شناخته می‌شود (GRAS). با این حال، در موارد نادر ممکن است باعث خارش یا قرمزی خفیف در افراد بسیار حساس شود.

    از استنشاق پودر زینک اکساید (در صورت استفاده از فرم پودری) خودداری کنید زیرا ممکن است باعث تحریک ریه شود. استفاده از فرم نانو در اسپری‌ها توصیه نمی‌شود، اما در کرم‌ها و لوسیون‌ها جذب پوستی ندارد و ایمن است.

  • یادداشت برچسب فارسی / IRC

    در لیست ترکیبات به نام "Zinc Oxide" درج می‌شود. اگر محصول ادعای "نانو" ندارد، ذرات آن میکرونیزه نیستند (سفیدک بیشتری می‌زنند). در محصولات دارویی ممکن است با درصد دقیق (مثلاً Zinc Oxide 20%) ذکر شود.

  • یادداشت آلرژن/عطر

    این ترکیب خود بدون بو است و به عنوان یک ماده ضد حساسیت شناخته می‌شود. معمولاً در محصولات "بدون عطر" برای پوست‌های حساس استفاده می‌شود.

ترکیبات سازگار

۱۰ ترکیبی که می‌توان با این ماده استفاده کرد — ۸ مورد اول

ترکیبات ناسازگار با این ترکیب (پرهیز)

۴ ترکیب

مشخصات شیمیایی

CAS Number
1314-13-2
فرمول شیمایی ترکیب
ZnO
وزن مولکولی
81.38 g/mol

منابع

۱۰ منبع

پرسش‌های پرتکرار

آیا زینک اکساید برای پوست حساس و مستعد قرمزی مناسب است؟

بله، زینک اکساید به عنوان یک فیلتر معدنی ملایم شناخته می‌شود و توسط کمیته علمی ایمنی مصرف‌کننده اروپا (SCCS) غیر آلرژی‌زا گزارش شده است. این ماده روی سطح پوست می‌ماند و جذب سیستمیک بسیار ناچیزی دارد.

همچنین در راهنماهای تخصصی مراقبت از پوست، فیلترهای مینرال مانند زینک اکساید به‌عنوان گزینه قابل اطمینان برای پوست‌های حساس توصیه می‌شوند. مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که حتی فرم‌های نانو نیز تحریک پوستی کمتری نسبت به بسیاری از فیلترهای شیمیایی ایجاد می‌کنند.

آیا می‌توانم زینک اکساید را هر روز استفاده کنم؟

بله، محصولات حاوی زینک اکساید برای استفاده روزانه طراحی شده‌اند. یک مطالعه بالینی نشان داد که استفاده مداوم روزانه از زینک اکساید باعث کاهش زبری پوست و افزایش رطوبت لایه شاخی می‌شود.

اگر از زینک اکساید به عنوان ضدآفتاب استفاده می‌کنید، توصیه می‌شود هر دو ساعت در صورت قرار گرفتن مداوم در آفتاب آن را تمدید کنید تا سطح محافظت حفظ شود.

آیا زینک اکساید برای درمان آکنه و جوش مناسب است؟

زینک اکساید به دلیل خاصیت آنتی‌باکتریال و ضدالتهابی می‌تواند به کاهش ضایعات آکنه کمک کند. یک مرور سیستماتیک در سال ۲۰۲۵ نشان داد که فرمولاسیون‌های موضعی زینک اکساید نانو پتانسیل بالایی در کاهش باکتری‌های آکنه و التهاب دارند.

همچنین در یک مطالعه مقایسه‌ای، ژل زینک اکساید اثربخشی قابل توجهی در کاهش ضایعات آکنه ولگاریس در مقایسه با داکسی‌سایکلین نشان داده است.

آیا زینک اکساید باعث جوش زدن یا بستن منافذ می‌شود؟

زینک اکساید خالص دارای رتبه کمدوژنیک ۱ (بسیار کم) است و منافذ را مسدود نمی‌کند. تحقیقات نشان می‌دهند که این ترکیب حتی می‌تواند به تنظیم تولید سبوم (چربی پوست) کمک کرده و از ایجاد جوش‌های جدید جلوگیری کند.

با این حال، اگر محصول نهایی حاوی روغن‌های سنگین یا ترکیبات کمدوژنیک دیگر باشد، ممکن است باعث جوش شود. بنابراین انتخاب محصولی با فرمولاسیون "بدون چربی" (Oil-free) اهمیت دارد.

آیا زینک اکساید در دوران بارداری و شیردهی ایمن است؟

بله، استفاده موضعی زینک اکساید در دوران بارداری و شیردهی ایمن در نظر گرفته می‌شود. سرویس داروسازی تخصصی NHS اعلام کرده است که به دلیل جذب بسیار ناچیز، استفاده از کرم‌های زینک اکساید خطری برای نوزاد شیرخوار ندارد.

متخصصان پوست نیز ضدآفتاب‌های مینرال حاوی زینک اکساید را به عنوان جایگزین ایمن‌تری برای فیلترهای شیمیایی (که ممکن است جذب خون شوند) در دوران بارداری توصیه می‌کنند.

هر چند ساعت یک‌بار باید ضدآفتاب زینک اکساید را تمدید کنم؟

توصیه استاندارد مراجع علمی مانند Cancer Council این است که هر نوع ضدآفتابی، از جمله زینک اکساید، باید هر دو ساعت یک‌بار یا بلافاصله پس از شنا و تعریق تمدید شود.

اگرچه زینک اکساید پایداری نوری بالایی دارد و مانند فیلترهای شیمیایی تجزیه نمی‌شود، اما لایه فیزیکی آن ممکن است با سایش یا عرق کردن از روی پوست پاک شود.

آیا زینک اکساید در نوزادان و برای ادرار سوختگی بی‌خطر است؟

بله، زینک اکساید درمان استاندارد برای ادرار سوختگی است. یک مطالعه بالینی نشان داد که استفاده از پماد زینک اکساید ۱۰٪ به تنهایی یا همراه با ویتامین‌ها، بهبود قابل توجهی در ضایعات پوستی نوزادان ایجاد می‌کند.

این ماده با ایجاد سد محافظ در برابر رطوبت و آنزیم‌های محرک، به ترمیم پوست آسیب‌دیده کمک می‌کند.

آیا زینک اکساید به صورت نانو برای پوست خطرناک است؟

تحقیقات پیشرفته با استفاده از میکروسکوپ چندفوتونی در شرایط زنده (In Vivo) نشان داده‌اند که نانوذرات زینک اکساید از لایه شاخی پوست عبور نمی‌کنند و به سلول‌های زنده نمی‌رسند.

بنابراین، استفاده از ضدآفتاب‌های حاوی نانو زینک اکساید روی پوست سالم ایمن است، هرچند توصیه می‌شود از استنشاق فرم‌های اسپری یا پودری آن خودداری شود.

آیا زینک اکساید خاصیت ضدآفتابی طیف وسیع (Broad Spectrum) دارد؟

بله، زینک اکساید یکی از کامل‌ترین فیلترهای UV است. مطالعات جذب نوری نشان می‌دهند که این ترکیب پوشش محافظتی گسترده‌ای در برابر هر دو طیف UVA و UVB (از ۲۹۰ تا ۴۰۰ نانومتر) فراهم می‌کند.

این ویژگی آن را از تیتانیوم دی‌اکساید که محافظت کمتری در برابر UVA طول موج بلند دارد، متمایز می‌کند.

تفاوت زینک اکساید با تیتانیوم دی‌اکساید چیست؟

هر دو فیلترهای فیزیکی هستند، اما زینک اکساید محافظت بهتری در برابر اشعه UVA1 (که عامل اصلی پیری پوست است) ارائه می‌دهد. در مقابل، تیتانیوم دی‌اکساید محافظت UVB کمی قوی‌تری دارد.

به همین دلیل، بهترین ضدآفتاب‌های مینرال اغلب ترکیبی از هر دو ماده را برای پوشش حداکثری استفاده می‌کنند.